Informacje dla rodziców i nauczycieli dzieci jąkających

Napisano przez

Rodzicu, jeżeli Twoje dziecko jąka się….

możesz mu pomóc

  • Cierpliwie wysłuchaj tego co chce Ci powiedzieć, reaguj na treść komunikatu, a nie fakt niepłynnej mowy,

  • Nie mów do dziecka „nie jąkaj się”– takimi uwagami zwiększysz jego zakłopotanie,

  • Jeśli dziecko podczas mówienia jest nadmiernie podniecone i napięte, zamiast komunikatu „mów wolniej”, możesz powiedzieć mu „spokojnie, mamy dużo czasu na rozmowę”,

  • Nie każ dziecku mówić wolniej lub powtarzać, takie uwagi wkraczają w spontaniczność mówienia, kierując uwagę na to, jak dziecko mówi, zamiast tego co mówi,

  • Nie mów za dziecko i nie odpowiadaj za nie na pytania. To zwiększa jego niepewność, powoduje zawstydzenie i trudności w sytuacjach, gdy będzie musiało coś powiedzieć same,

  • Nie podkreślaj faktu, że dziecko mówi płynnie – pomyśli, że tylko wtedy je kochamy (reaguj tak samo wtedy, gdy mówi płynnie i gdy się jąka),

  • Pamiętaj, pełna płynność nie istnieje, zarówno dorośli, jak i dzieci wykazują niepłynności podczas różnych sytuacji,

  • Zwolnij tempo mowy i posługuj się słownictwem dostosowanym do wieku i możliwości poznawczych dziecka. Buduj krótkie komunikaty, pamiętając o kontakcie wzrokowym i modulacji głosu oraz barwnej mimice,

  • Bądź świadomy tego, że dla dziecka jesteś wzorem do naśladowania – zwracaj uwagę na własny sposób mówienia,

  • Jeżeli w mowie dziecka coś Cię niepokoi, nie komentuj tego przy nim, zgłoś się do terapeuty.

Nauczycielu, jeżeli Twój uczeń jąka się…….

możesz mu pomóc

  • Bądź wyrozumiały i cierpliwy – uczeń jąkający się nie oczekuje specjalnego traktowania, daj mu jedynie więcej czasu na odpowiedź i traktuj go jak innych z życzliwością.

  • Stwórz w klasie atmosferę sprzyjającą swobodnemu wypowiadaniu się, postaraj się, żeby wszyscy zaakceptowali sposób mówienia ucznia z niepłynnością mowy.

  • Epizody niepłynności traktuj naturalnie – pamiętaj, jesteś wzorem zachowania wobec ucznia jąkającego się.

  • Mów powoli i spokojnie, nie stosuj presji czasowej– ułatwisz mu wypowiedź, jeśli nie będziesz zmuszać go do pośpiechu i konkurowania o uwagę i możliwość zabrania głosu.

  • Nie dawaj „dobrych rad” typu: zwolnij, weź głęboki oddech, uspokój się – takimi uwagami wprawisz go w zakłopotanie.

  • Nie kończ za niego zdania i nie poprawiaj go – możesz pomóc wspólnie wypowiadając trudne wyrazy, frazy lub zdania, stosuj pauzy.

  • Nie zwalniaj jąkającego się z odpowiedzi ustnych, ale też nie wyrywaj go do odpowiedzi, pozwól mu odpowiadać z ławki.

  • Podczas wypowiedzi ucznia staraj się utrzymywać z nim kontakt wzrokowy, i w sposób pozawerbalny okaż mu aprobatę dla jego wypowiedzi.

  • Okazuj zainteresowanie tym, co mówi uczeń a nie sposobem mówienia. Reaguj tak samo jak mówi płynnie i kiedy się jąka.

  • Oceniaj wartość merytoryczną jego odpowiedzi– jąkanie nie oznacza braku wiedzy, tylko kłopot z jego przekazaniem.

  • Podkreślaj mocne strony ucznia, wzmacniaj poczucie wartości ucznia, jednocześnie nie pozwól , by jąkanie stało się wymówką i usprawiedliwieniem dla nieuczenia się.

  • Zapoznaj uczniów w klasie z problemem jąkania, aby wyzwolić w nich tolerancję i chęć pomocy. Zadbaj o klimat życzliwości.

Najtrudniejsze sytuacje dla osób jąkających się to:

  • Rozpoczynanie wypowiedzi

  • Nagłe odpowiedzi

  • Samodzielne czytanie

  • Samodzielne wystąpienia w grupie

  • Telefonowanie, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, pytanie obcych np. o godzinę

  • Pytania kierowane do nauczycieli, dotyczące trudnych tematów, prośby o ich wyjaśnienie

  • Aktywność na zajęciach

Opracowała: Iwona Kędzierska

Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Świat, który rozumie jąkanie”