{"id":725,"date":"2018-06-11T22:31:23","date_gmt":"2018-06-11T20:31:23","guid":{"rendered":"http:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/?p=725"},"modified":"2018-06-11T22:31:28","modified_gmt":"2018-06-11T20:31:28","slug":"wypalenie-zawodowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/?p=725","title":{"rendered":"Wypalenie zawodowe"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>\u201eSpala\u0107 si\u0119 dla dobra innych jest rzecz\u0105 szlachetn\u0105, ale nie wypali\u0107 do ko\u0144ca\u2026!\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u2013 syndrom wypalenia zawodowego nauczycieli i przeciwdzia\u0142anie.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>\u201eZ dum\u0105 powiada cz\u0142owiek woko\u0142o,<\/em><\/p>\n<p><em>\u017ce w\u015br\u00f3d obowi\u0105zk\u00f3w wschodzi.<\/em><\/p>\n<p><em>Wkr\u00f3tce obwieszcza ju\u017c nie tak weso\u0142o,<\/em><\/p>\n<p><em>\u017ce w obowi\u0105zk\u00f3w zgin\u0105\u0142 powodzi.\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>(E. Roth)<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Problematyka wypalenia zawodowego stanowi dzi\u015b wyodr\u0119bnion\u0105 dziedzin\u0119 bada\u0144 na gruncie psychologii. Zagadnienie to doczeka\u0142o si\u0119 licznych modeli teoretycznych i bada\u0144 empirycznych wyja\u015bniaj\u0105cych etiologi\u0119, dynamik\u0119 i mechanizmy wypalenia, a tak\u017ce umo\u017cliwiaj\u0105cych planowanie dzia\u0142a\u0144 na rzecz przeciwdzia\u0142ania temu zjawisku.<\/p>\n<p>Niemal u samych pocz\u0105tk\u00f3w bada\u0144 nad zjawiskiem wypalenia zainteresowano si\u0119 praca nauczycieli. Nale\u017cy on bowiem do grupy zawod\u00f3w, kt\u00f3re charakteryzuje bezpo\u015bredni kontakt z lud\u017ami orz zwi\u0105zane z relacjami interpersonalnymi zaanga\u017cowanie i wymiana emocjonaln\u0105. Tak\u017ce tu, podobnie jak w innych profesjach pomocowych istnieje asymetria miedzy psychologicznymi kosztami zwi\u0105zanymi z wysi\u0142kiem podejmowanym przez pracownika a gratyfikacj\u0105 uzyskiwan\u0105 w skutek realizacji swojej roli. Ososby wykonuj\u0105ce zaw\u00f3d nauczyciela obarczane sa du\u017cymi wymaganiamie ze strony uczni\u00f3w, ich rodzic\u00f3w, ze strony koleg\u00f3w z pracy, dyrektora szko\u0142y,a tak\u017ce ze strony rozmaitych instytucji. Wiele z tych wymaga\u0144 jest trudnych do pogodzenia. Obci\u0105\u017cenia do\u015bwiadczane przez pedagog\u00f3w potwierdzaj\u0105 wyniki bada\u0144 przeprowadzonych przez WHo i UNESCO, wed\u0142ug kt\u00f3rych 25-33% nauczycieli przyznaje die do odczuwania silnego stresu w szkole. Z bada\u0144 przeprowadzonych w Polsce wynika, ze 23% polskich nauczycieli wykonywana przez siebie prac\u0119 uwa\u017ca za silnie lub bardzo silnie stresuj\u0105c\u0105.<\/p>\n<p>Czym jest wypalenie zawodowe <em>(\u201ebourning syndrome\u201d)<\/em>? Jest ono przed\u0142u\u017con\u0105 reakcj\u0105 na przewlek\u0142e, emocjonalne i interpersonalne stresory, szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105c\u0105 w zawodach \u201eukierunkowanych na ludzi\u201d (personel s\u0142u\u017cb pierwszej pomocy, personel medyczny, psychologowie, pedagodzy, terapeuci, nauczyciele, urz\u0119dnicy, pracownicy socjalni, ksi\u0119\u017ca itp.)<\/p>\n<p>Pojawia si\u0119 powoli i najcz\u0119sciej niepostrze\u017cenie, nasilaj\u0105c z dnia na dzie\u0144 swoje objawy. Wystepuje, gdy pracownik przestaje odczuwa\u0107 satysfakcj\u0119 z wykonywanej pracy, jego rozw\u00f3j zawodowy zostaje zahamowany, odczuwa przepracowanie i niezadowolenie z wykonywanego zaj\u0119cia, kt\u00f3re wcze\u015bniej sprawia\u0142o mu przyjemno\u015b\u0107. Jest to wynik \u201cwypalania si\u0119\u201d, czyli silnego stresu wyst\u0119puj\u0105cego na skutek przepracowania. St\u0105d nauczyciele stanowi\u0105 grup\u0119 wyra\u017anie nara\u017con\u0105 na rozw\u00f3j tego syndromu. Wielu pedagog\u00f3w odczuwa negatywny wp\u0142yw stresu zawodowego na ich \u017cycie rodzinne i osobiste relacje z innymi. Jednym z nast\u0119pstw stresu i wypalenia jest porzucanie zawodu w ci\u0105gu kilku pierwszych lat pracy lub zmiana zawodu nawet po przepracowaniu 20 lat i wi\u0119cej. Dotkni\u0119ty wypaleniem nauczyciel staje si\u0119 ma\u0142o skuteczny w wykonywanej przez siebie pracy. Wykazuj\u0105c negatywn\u0105 postaw\u0119 wobec uczni\u00f3w, mo\u017ce zniech\u0119ca\u0107 ich do efektywnego korzystania z procesu kszta\u0142cenia, wywo\u0142uj\u0105c negatywne skutki w w edukacji, co poci\u0105ga za sob\u0105 z\u0142o\u017cone konsekwencje spo\u0142eczne.<\/p>\n<p>W literaturze odnajdujemy wiele definicji tego zjawiska. Najbardziej znane to:<\/p>\n<ul>\n<li>Freudenbergera (1980) \u2013 stan zm\u0119czenia czy frustracji wynikaj\u0105cy z po\u015bwi\u0119cenia sie jakiej\u015b sprawie, sposobowi \u017cycia lub zwi\u0105zkowi, co nie przynios\u0142o oczekiwanej nagrody.<\/li>\n<li>Maslasch (1982) \u2013 zesp\u00f3\u0142 wyczerpania emocjonalnego, depersonalizacji i obni\u017conego poczucia dokona\u0144, kt\u00f3ry mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 u pracuj\u0105cych z innymi lud\u017ami w pewien okre\u015blony spos\u00f3b.<\/li>\n<li>Aronsona (1988) \u2013 stan fizycznego, emocjonalnego i psychicznego wyczerpania przez d\u0142ugotrwa\u0142e zaanga\u017cowanie si\u0119 w sytuacje, kt\u00f3re s\u0105 obci\u0105\u017caj\u0105ce pod wzgl\u0119dem emocjonalnym.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Wypalenie w zawodach wymagaj\u0105cych wspierania i ci\u0105g\u0142ych kontakt\u00f3w z innymi rozwija si\u0119 w trzech fazach:<\/p>\n<p><strong>FAZY ROZWOJU ZWZ:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>WYCZERPANIE EMOCJONALNE \u2013 przejawia si\u0119 poprzez:<\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>brak satysfakcji i zadowolenia z wykonywanego zawodu,<\/li>\n<li>trudno\u015b\u0107 z kontrolowaniem emocji<\/li>\n<li>konflikty ze wsp\u00f3\u0142pracownikami<\/li>\n<li>wyra\u017ane obni\u017cenie nastroju (dominuje uczucie smutku, bezsilno\u015bci, l\u0119k, poczucie winy<\/li>\n<li>objawy psychosomatyczne (uczucie zm\u0119czenia, b\u00f3le g\u0142owy, \u017co\u0142\u0105dka, bezsenno\u015b\u0107, problemy gastryczne itd.)<\/li>\n<\/ul>\n<ol>\n<li>DEPERSONALIZACJA \u2013 przejawia si\u0119 poprzez:<\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>zwi\u0119kszon\u0105 bezosobowo\u015b\u0107 w relacjach interpersonalnych<\/li>\n<li>pogard\u0119, zoboj\u0119tnienie, irytacj\u0119 wzgl\u0119dem innych os\u00f3b (w tym uczni\u00f3w, rodzic\u00f3w)<\/li>\n<li>spadek empatii, wsp\u00f3\u0142czucia, ch\u0119ci niesienia wsparcia<\/li>\n<li>poszukiwanie \u017ar\u00f3de\u0142 problem\u00f3w uczni\u00f3w i ich rodzin w nich samych<\/li>\n<li>coraz bardziej przedmiotowy stosunek do podopiecznych<\/li>\n<li>wzmo\u017con\u0105 wrogo\u015b\u0107 w stosunku do podopiecznych<\/li>\n<li>izolacj\u0119<\/li>\n<li>d\u0105\u017cenie do samotno\u015bci<\/li>\n<\/ul>\n<ol>\n<li>BRAK OSI\u0104GNI\u0118\u0106 W PRACY \u2013 przejawia si\u0119 poprzez:<\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>realne pogorszenie sprawno\u015bci i jako\u015bci wykonywanej pracy<\/li>\n<li>zwi\u0119kszanie intensywno\u015bci pracy\/ celowe unikanie swoich obowi\u0105zk\u00f3w<\/li>\n<li>poczucie bezsensu<\/li>\n<li>niech\u0119\u0107 do uto\u017csamiania si\u0119 z pe\u0142nion\u0105 przez siebie rol\u0105 zawodow\u0105<\/li>\n<li>niech\u0119\u0107 do rozwoju<\/li>\n<\/ul>\n<p>Na szybko\u015b\u0107 pojawienia si\u0119 syndromu wypalenia w zawodzie nauczyciela bez w\u0105tpienia maj\u0105 wp\u0142yw poszczeg\u00f3lne czynniki wyst\u0119puj\u0105ce w szkole\/plac\u00f3wce, stresory \u017cyciowe niezale\u017cne od pracownika, jak choroba cz\u0142onka rodziny, problemy finansowe itp., oraz czynniki tkwi\u0105ce w samej osobie nauczyciela. Oto, co wp\u0142ywa na jako\u015b\u0107 naszej pracy oraz my\u015blenie na jej temat i reagowanie na ni\u0105:<\/p>\n<p><em>Wysokie wymaganiami w miejscu pracy<\/em><\/p>\n<ul>\n<li>du\u017cy poziom wymaganej od pracownika odpowiedzialno\u015bci i wiedzy<\/li>\n<li>szeroki zakres obowi\u0105zk\u00f3w<\/li>\n<li>presja czasu<\/li>\n<li>oczekiwania uczni\u00f3w, rodzic\u00f3w i zwierzchnik\u00f3w (cz\u0119sto nierealistyczne)<\/li>\n<li>nara\u017cenie na ocen\u0119 spo\u0142eczn\u0105<\/li>\n<li>kontrola ze strony zwierzchnik\u00f3w i innych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w<\/li>\n<li>niesprecyzowany wymiar czasu pracy<\/li>\n<li>konflikt r\u00f3l<\/li>\n<li>niejasno\u015b\u0107, sztywno\u015b\u0107 r\u00f3l<\/li>\n<li>nieadekwatne przyw\u00f3dztwo w miejscu pracy<\/li>\n<li>motywowanie, oparte wy\u0142\u0105cznie o system wzmocnie\u0144 negatywnych<\/li>\n<li>nadmierna biurokracja<\/li>\n<li>brak systemu wsparcia spo\u0142ecznego<\/li>\n<li>nieustanne do\u015bwiadczanie pora\u017cki<\/li>\n<li>wy\u0142\u0105czenie ze wsp\u00f3\u0142decydowania<\/li>\n<li>brak bezpiecze\u0144stwa zatrudnienia<\/li>\n<li>brak szacunku ze strony pracodawcy<\/li>\n<li>lub wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w<\/li>\n<li>zani\u017cone wynagrodzenie, etc<\/li>\n<\/ul>\n<p><em>Niski poziom kontroli sytuacji<\/em><\/p>\n<ul>\n<li>problemy organizacyjne w miejscu pracy<\/li>\n<li>brak premiowania, dodatkowych \u015brodk\u00f3w motywuj\u0105cych<\/li>\n<li>brak odpowiednich narz\u0119dzi do pracy<\/li>\n<li>niewystarczaj\u0105ce wsparcie (brak superwizji, zespo\u0142\u00f3w samokszta\u0142ceniowych, zespo\u0142\u00f3w omawiaj\u0105cych przypadki, szkole\u0144, warsztat\u00f3w itd.)<\/li>\n<li>brak wp\u0142ywu na poziom obci\u0105\u017cenia prac\u0105 i ilo\u015b\u0107 obowi\u0105zk\u00f3w<\/li>\n<li>s\u0142aby poziom komunikacji ze strony zwierzchnik\u00f3w i innych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w<\/li>\n<li>nier\u00f3wnomierny rozk\u0142ad obowi\u0105zk\u00f3w pomi\u0119dzy nauczycielami<\/li>\n<\/ul>\n<p><em>Czynniki dodatkowe<\/em><\/p>\n<ul>\n<li>cechy osobowo\u015bci, temperamentu (neurotyczno\u015b\u0107, perseweratywno\u015b\u0107, podatno\u015b\u0107 na zranienie, niski poziom samooceny, wysoka reaktywno\u015b\u0107 emocjonalna, poziom aktywno\u015bci \u017cyciowej, przykre do\u015bwiadczenia wcze\u015bniejsze)<\/li>\n<li>poziom motywacji osiagni\u0119\u0107<\/li>\n<li>brak adekwatnych strategii radzenia sobie ze stresem<\/li>\n<li>poczucie kontroli lub jego brak<\/li>\n<li>problemy osobiste<\/li>\n<li>problemy ze zdrowiem fizycznym, psychicznym<\/li>\n<li>problemy wychowawcze, rodzinne\n<ul>\n<li>nadmierny perfekcjonizm, naiwny idealizm<\/li>\n<li>stawianie sobie wysokich wymaga\u0144 przy niewielkich mo\u017cliwo\u015bciach wp\u0142ywu na sytuacj\u0119<\/li>\n<li>irracjonalne przekonania, \u017cyczeniowa interpretacja wydarze\u0144,<\/li>\n<li>nadmierna racjonalizacja, defensywna postawa wobec pora\u017cek<\/li>\n<li>brak lub s\u0142aba organizacja czasu prywatnego i czasu pracy<\/li>\n<li>traktowanie niepowodzenia w pracy w kategoriach osobistej pora\u017cki<\/li>\n<li>brak lub ma\u0142a dba\u0142o\u015b\u0107 o swoje cia\u0142o, diet\u0119, \u0107wiczenia fizyczne, rytm snu, relaks i podstawow\u0105 higien\u0119 nadmierne zaanga\u017cowanie emocjonalne, etc<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Wypalenie zawodowe w zawodzie pedagoga nie pojawia si\u0119 z dnia na dzie\u0144. To z\u0142o\u017cony proces, w kt\u00f3rym dochodzi do skumulowania si\u0119 wielu symptom\u00f3w, informuj\u0105cych o pog\u0142\u0119biaj\u0105cych si\u0119 problemach. Dlatego w\u0142a\u015bciwa i szybka autodiagnoza w\u0142asnej sytuacji i stanu funkcjonowania w zawodzie umo\u017cliwia podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 zaradczych i dokonanie po\u017c\u0105danych zmian. Bez wzgl\u0119du na to, w kt\u00f3rej z faz zespo\u0142u wypalenia zawodowego aktualnie si\u0119 znajdujemy, problem ten zawsze w okre\u015blonym stopniu<\/p>\n<ul>\n<li>zaburza nasze relacje z otoczeniem,<\/li>\n<li>odbiera nam umiej\u0119tno\u015b\u0107 pe\u0142nego cieszenia si\u0119 \u017cyciem,<\/li>\n<li>negatywnie wp\u0142ywa na samopoczucie psychiczne oraz fizyczne.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>A oto jak obraz kliniczny wypalenia zawodowego u konkretnych os\u00f3b rozpoznaj\u0105 specjali\u015bci<\/p>\n<p>OBJAWY FIZYCZNE:<\/p>\n<ul>\n<li>Dominuj\u0105ce poczucie zm\u0119czenia.<\/li>\n<li>Zaniedbywanie aktywno\u015bci fizycznej<\/li>\n<li>Zak\u0142\u00f3cenia snu.<\/li>\n<li>Zaburzenia \u0142aknienia.<\/li>\n<li>Zaburzenia seksualne (brak ochoty na seks).<\/li>\n<li>Nadu\u017cywanie alkoholu, lek\u00f3w, etc.<\/li>\n<li>Cz\u0119ste choroby bez rozpoznawalnych przyczyn.<\/li>\n<\/ul>\n<p>OBJAWY EMOCJONALNE I BEHAWIORALNE:<\/p>\n<ul>\n<li>Trudno\u015bci w relaksowaniu si\u0119.<\/li>\n<li>Utrzymuj\u0105ce si\u0119 poczucie znu\u017cenia.<\/li>\n<li>Obni\u017cony nastr\u00f3j.<\/li>\n<li>Sta\u0142a obecno\u015b\u0107 negatywnych postaw i my\u015bli.<\/li>\n<li>D\u0142ugotrwa\u0142e resentymenty lub urazy wobec innych ludzi.<\/li>\n<li>Regularnie wyst\u0119puj\u0105ce poczucie osamotnienia lub izolacji.<\/li>\n<li>Nawracaj\u0105ce l\u0119ki.<\/li>\n<li>Poczucie pustki i braku sensu.<\/li>\n<li>Rosn\u0105ca ilo\u015b\u0107 zachowa\u0144 impulsywnych bez wzgl\u0119du na<\/li>\n<li>Niekontrolowane zachowania agresywne.<\/li>\n<\/ul>\n<p>OBJAWY W RODZINIE I FUNKCJONOWANIU SPO\u0141ECZNYM:<\/p>\n<ul>\n<li>Obni\u017cenie zainteresowania \u017cyciem rodziny.<\/li>\n<li>\u0141atwiejsze wpadanie w irytacj\u0119 lub z\u0142o\u015b\u0107 na cz\u0142onk\u00f3w rodziny.<\/li>\n<li>Sp\u0119dzanie wi\u0119kszej ilo\u015bci czasu poza domem bez wyra\u017anego powodu.<\/li>\n<li>Op\u00f3r przed wsp\u00f3lnym wypoczynkiem lub niemo\u017cno\u015b\u0107 cieszenia si\u0119 nim.<\/li>\n<li>Zwi\u0119kszaj\u0105ca si\u0119 ilo\u015b\u0107 czasu sp\u0119dzanego samotnie.<\/li>\n<li>Nadmierne ogl\u0105danie telewizji jako spos\u00f3b ucieczki od problem\u00f3w.<\/li>\n<li>Nasilony stres towarzysz\u0105cy du\u017cym zmianom \u017cyciowym.<\/li>\n<li>Obni\u017cenie poczucia wsparcia.<\/li>\n<\/ul>\n<p>OBJAWY ZWI\u0104ZANE Z PRAC\u0104:<\/p>\n<ul>\n<li>Utrata zapa\u0142u.<\/li>\n<li>Poczucie, i\u017c stale brakuje na co\u015b czasu.<\/li>\n<li>Obawy i op\u00f3r przed p\u00f3j\u015bciem do pracy.<\/li>\n<li>Rosn\u0105ce poczucie niekompetencji.<\/li>\n<li>Poczucie &#8222;marnowania&#8221; czasu.<\/li>\n<li>Trudno\u015bci w ko\u0144czeniu rozpocz\u0119tych zada\u0144.<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>\u00a0Narastaj\u0105ce niezadowolenie z pracy, brak pomys\u0142u na dokonanie zmiany.<\/li>\n<li>\u00a0Trudno\u015bci w wyra\u017caniu w\u0142asnych opinii.<\/li>\n<li>\u00a0Utrzymuj\u0105ca si\u0119 z\u0142o\u015b\u0107 i piel\u0119gnowanie urazy do prze\u0142o\u017conych i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w<\/li>\n<li>\u00a0Potrzeba cz\u0119stego patrzenia na zegarek.<\/li>\n<li>\u00a0Schematyczne traktowanie podw\u0142adnych.<\/li>\n<li>\u00a0Niezdolno\u015b\u0107 do podejmowanie decyzji.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Rozw\u00f3j wypalenia zawodowego nie zale\u017cy tylko od charakteru stresu i aktualnej si\u0142y cz\u0142owieka, lecz w g\u0142\u00f3wnej mierze od oparcia emocjonalnego i mo\u017cliwo\u015bci pomocy ze strony struktury spo\u0142ecznej \u2013 od wsparcia spo\u0142ecznego. Pomoc dost\u0119pna dla nauczyciela w sytuacjach trudnych, zasoby wspieraj\u0105ce, dostarczane mu przez interakcj\u0119 z innymi osobami z grupy odniesienia mog\u0105 w istotny spos\u00f3b obni\u017ca\u0107 ryzyko pojawienia si\u0119 syndromu. Wa\u017cne s\u0105 wi\u0119c relacje w gronie pedagogicznym i atmosfera mi\u0119dzy pracownikami szko\u0142y.<\/p>\n<p>Obserwuje si\u0119 coraz wi\u0119ksz\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 skutecznych, specjalistycznych program\u00f3w maj\u0105cych zapobiega\u0107 pojawianiu si\u0119 w plac\u00f3wkach o\u015bwiatowych <em>\u201ebourning syndrome\u201d<\/em> (np.20-godzinny program wyk\u0142ad\u00f3w i warsztat\u00f3w prof. Petera Ryan\u2019a). Kompleksowo\u015b\u0107 wp\u0142ywu na warunki i jako\u015b\u0107 pracy nauczycieli oznacza podejmowanie oddzia\u0142ywa\u0144 jednocze\u015bnie na 3 poziomach:<\/p>\n<ul>\n<li>indywidualnym<\/li>\n<li>indywidualno-organizacyjnym<\/li>\n<li>organizacyjnym<\/li>\n<\/ul>\n<p><em>Zapobieganie ZWZ na poziomie indywidualnym:<\/em><\/p>\n<ul>\n<li>pomoc lekarska<\/li>\n<li>indywidualne oddzia\u0142ywania psychoterapeutyczne<\/li>\n<li>dora\u017ane wsparcie w gronie wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, rodziny, przyjaci\u00f3\u0142, specjalisty<\/li>\n<li>edukacja m.in. dot. nauki adekwatnych sposob\u00f3w radzenia sobie ze stresem\/ zapobiegania negatywnym skutkom stresu, itp.<\/li>\n<li>refleksja nad w\u0142asnymi potrzebami i motywacj\u0105 do podejmowania dzia\u0142a\u0144 zawodowych<\/li>\n<li>formy samopomocy, a w tym techniki relaksacyjne: oddechowe, odpr\u0119\u017caj\u0105ce \u2013 rozlu\u017aniaj\u0105ce napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe, wyobra\u017ceniowe (wizualizacyjne), wyciszenie, afirmacja, kt\u00f3re prowadz\u0105 do opanowania, wypoczynku i odpr\u0119\u017cenia, kontroli stan\u00f3w l\u0119kowych, zwi\u0119kszaj\u0105 wiar\u0119 w siebie, daj\u0105 poczucie kontroli nad problemem<\/li>\n<li>wa\u017cne jest te\u017c, by pami\u0119ta\u0107, \u017ce organizm regeneruje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie podczas snu W czasie snu g\u0142\u0119bokiego obni\u017ca si\u0119 temperatura cia\u0142a i metabolizsm, zanikaj\u0105 hormony stresowe (kortyzol)\u200f, wydzielaj\u0105 si\u0119 pot\u0119\u017cne ilo\u015bci hormonu wzrostu (anaboliczny hormon reperuj\u0105cy tkanki. \u200f. Natomist. w czasie fazy REMnast\u0119puje wzrost fizyczny po\u0142\u0105cze\u0144 kom\u00f3rkowych i usprawnia si\u0119 nasze dzia\u0142anie poznawcze. Gdy rozmy\u015blamy przed snem o jutrzejszym dniu, nasz m\u00f3zg nie jest w stanie zej\u015b\u0107 na poziom podstawowy, a metabolizm naszego cia\u0142a jest ca\u0142y czas podwy\u017cszony z powodu stresu. Na przestrzeni ostatnich 20 lat badacze odkryli w naszym organizmie nigdy nie ko\u0144cz\u0105cy si\u0119 proces odnowy organizmu. Aby ten proces m\u00f3g\u0142 zachodzi\u0107 w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y musz\u0105 by\u0107 spe\u0142nione okre\u015blone warunki \u017cyciowe &#8211; gdy jeste\u015bmy zbyt aktywni lub za ma\u0142o aktywni w\u00f3wczas ten proces zwalnia.<\/li>\n<\/ul>\n<p><em>Zapobieganie ZWZ na poziomie indywidualno-organizacyjnym:<\/em><\/p>\n<p>Dzia\u0142ania zwi\u0119kszaj\u0105ce odporno\u015b\u0107 pracownik\u00f3w na stresory, przywykorzystaniu grupowych form pomocy to np.:<\/p>\n<ul>\n<li>treningi relaksacyjne grupowe<\/li>\n<li>grupowe superwizje, spotkania, grupy wsparcia<\/li>\n<li>spotkania psychoedukacyjne<\/li>\n<li>interwencje w sytuacjach nag\u0142ego kryzysu<\/li>\n<li>warsztaty komunikacji<\/li>\n<li>wycieczki, spotkania w gronie pracowniczym<\/li>\n<li>dodatkowe formy motywacji pracownik\u00f3w (materialne i pozamaterialne)<\/li>\n<li>profesjonalne szkolenia (\u015brodki finansowe, czas)<\/li>\n<\/ul>\n<p><em>Zapobieganie ZWZ na poziomie organizacyjnym:<\/em><\/p>\n<ul>\n<li>oszacowywanie zagro\u017cenia stresem w danej plac\u00f3wce<\/li>\n<li>anonimowe, systematyczne badania okre\u015blaj\u0105ce g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o stresu w danym miejscu<\/li>\n<li>organizacja szkole\u0144 poprawiaj\u0105cych wzajemn\u0105 komunikacj\u0119 wewn\u0105trz struktury grona pedagogicznego<\/li>\n<li>organizacja szkole\u0144 edukuj\u0105cych z zakresu skutecznych sposob\u00f3w rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w<\/li>\n<li>rozs\u0105dne obci\u0105\u017canie prac\u0105 i delegowanie zada\u0144<\/li>\n<li>organizacja tzw. sekcji interwencji kryzysowej dost\u0119pnych dla wszystkich pracownik\u00f3w plac\u00f3wki<\/li>\n<li>wsparcie finansowe w sytuacjach kryzysowych<\/li>\n<\/ul>\n<p>Poza zapewnianiem i poszukiwaniem profesjonalnego wsparcia, istniej\u0105 pewne zasady\/wskaz\u00f3wki, kt\u00f3rych przestrzeganie mo\u017ce odegra\u0107 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w walce z omawianym problemem. Ka\u017cdego z nas mo\u017ce dopa\u015b\u0107 wypalenie zawodowe. Przeciwdzia\u0142aj\u0105c mu:<\/p>\n<ul>\n<li>Poddaj weryfikacji swoje cele i priorytety<\/li>\n<li>Postaraj si\u0119, aby Twoje cele by\u0142y realistyczne aby ich realizacja zale\u017ca\u0142a od Ciebie<\/li>\n<li>Oce\u0144 czy wymagania, kt\u00f3re stoj\u0105 przed tob\u0105, koresponduj\u0105 z twoimi celami;<\/li>\n<li>Przeanalizuj swoje mo\u017cliwo\u015bci w zakresie<\/li>\n<\/ul>\n<p>sprostania tym wymaganiom;<\/p>\n<ul>\n<li>Je\u017celi odczuwasz nadmiar obowi\u0105zk\u00f3w, dokonaj ich redukcji poprzez wycofanie si\u0119 z pewnych zada\u0144;<\/li>\n<li>Staraj si\u0119 by\u0107 elastycznym, patrz na problem z r\u00f3\u017cnych perspektyw.<\/li>\n<li>B\u0105d\u017a \u015bwiadomy swoich brak\u00f3w i akceptuj<\/li>\n<\/ul>\n<p>w\u0142asne ograniczenia.<\/p>\n<ul>\n<li>Naucz si\u0119 zmienia\u0107 swoje my\u015blenie.<\/li>\n<li>Podejmuj nowe wyzwania.<\/li>\n<li>Zwracaj uwag\u0119 na drobne rado\u015bci codziennego \u017cycia.<\/li>\n<li>Tw\u00f3rz satysfakcjonuj\u0105ce relacje z innymi.<\/li>\n<li>Je\u017celi kontakty z otaczaj\u0105cymi lud\u017ami<\/li>\n<\/ul>\n<p>kosztuj\u0105 ci\u0119 zbyt wiele energii, postaraj si\u0119 zwi\u0119kszy\u0107<\/p>\n<p>dystans wobec otoczenia. Masz prawo broni\u0107 si\u0119 przed nadmiern\u0105<\/p>\n<p>eksploatacj\u0105 emocjonaln\u0105 czy psychiczn\u0105;<\/p>\n<ul>\n<li>Usprawnij swoje umiej\u0119tno\u015bci w zakresie radzenia sobie ze stresem<\/li>\n<li>Usprawnij swoje umiejetnosci komunikacyjne<\/li>\n<li>Sprawd\u017a, kt\u00f3re obszary twoje \u017cycia &#8211; praca, rodzina, etc. generuj\u0105 stres<\/li>\n<\/ul>\n<p>i postaraj si\u0119 to zmieni\u0107, rozwi\u0105za\u0107 istniej\u0105ce problemy, zredukowa\u0107 stres<\/p>\n<ul>\n<li>Skorzystaj z pomocy rodziny lub przyjaci\u00f3\u0142 w uporaniu si\u0119 ze stresem<\/li>\n<li>Zadbaj o odpowiednia ilo\u015b\u0107 snu i w\u0142a\u015bciwe warunki do wypoczynku<\/li>\n<li>Upewnij si\u0119 czy prowadzisz zdrowy styl \u017cycia:<\/li>\n<\/ul>\n<p>&#8211;\u00a0 czy dostarczasz sobie odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 snu i wypoczynku;<\/p>\n<p>&#8211; czy twoja dieta jest w\u0142a\u015bciwa, zr\u00f3wnowa\u017cona, dostarcza ci<\/p>\n<p>niezb\u0119dnych sk\u0142adnik\u00f3w;<\/p>\n<p>&#8211; czy dostarczasz sobie wystarczaj\u0105co du\u017co aktywno\u015bci fizycznej;<\/p>\n<p>&#8211; czy nie nadu\u017cywasz kawy lub alkoholu<\/p>\n<ul>\n<li>B\u0105d\u017a wra\u017cliwy na w\u0142asne potrzeby fizyczne, psychiczne, emocjonalne, duchowe i spo\u0142eczne. Nie zapominaj o wysi\u0142ku fizycznym by podnie\u015b\u0107 ilo\u015b\u0107 endorfin.<\/li>\n<li>Pami\u0119taj by stwarza\u0107 sobie okazje do du\u017cej ilo\u015bci \u015bmiechu i dobrej zabawy \u2013 masa\u017c m\u00f3zgu.<\/li>\n<li>Poszukaj odpowiedniego dla siebie hobby, obszaru aktywno\u015bci, kt\u00f3ry pozwoli Ci zwi\u0119kszy\u0107 optymizm i zadowolenie z \u017cycia, b\u0105d\u017a zmie\u0144 obszar dotychczasowych zainteresowa\u0144.<\/li>\n<li>Pami\u0119taj, \u017ce istniejesz r\u00f3wnie\u017c poza prac\u0105.<\/li>\n<li>Przyznaj sobie prawo do wypoczynku, relaksu, przyjemno\u015bci.<\/li>\n<li>W sytuacji silnego stresu stosuj proste formy relaksacji, obni\u017cenia napi\u0119cia i wizualizacje.<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Zadbaj o r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy prac\u0105 a wszystkimi innymi aspektami twojego \u017cycia (rodzina, \u017cycie towarzyskie, pasje, zainteresowania itp.).<\/li>\n<li>Wyznacz cele dotycz\u0105ce wszystkich obszar\u00f3w swojego \u017cycia (nie tylko sfery zawodowej), a nast\u0119pnie monitoruj czy energia, kt\u00f3r\u0105 po\u015bwi\u0119casz roz\u0142o\u017cona jest r\u00f3wnomiernie na ka\u017cde z nich.<\/li>\n<li>Omawiaj w zespole szczeg\u00f3lnie trudne przypadki i przeciwno\u015bci, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w pracy.<\/li>\n<li>B\u0105d\u017a \u015bwiadomy swoich mo\u017cliwo\u015bci psychicznych i fizycznych, a nast\u0119pnie dostosuj do nich wymiar pracy.<\/li>\n<li>Naucz si\u0119 wyznacza\u0107 realistyczne cele zawodowe (czy oczekiwania, kt\u00f3re sobie stawiam s\u0105 mo\u017cliwe do osi\u0105gni\u0119cia?). Stawiaj granice w\u0142asnej odpowiedzialno\u015bci za pacjenta &#8211; miej poczucie odpowiedzialno\u015bci jedynie za to, na co faktycznie masz wp\u0142yw.<\/li>\n<li>Zadbaj o sta\u0142y rozw\u00f3j zawodowy.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Pom\u00f3\u017c sobie sam, przez to pomo\u017cesz te\u017c innym. Pamietaj, \u017ce od twojego stanu fizycznego, psychicznego i emocjonalnego oraz efektywno\u015bci pracy zale\u017cy dobrostan innych, wiec najpierw najlepiej jak potrafisz zaopiekuj si\u0119 sob\u0105.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Opracowa\u0142a: mgr Anna Maciejczuk \u2013 psycholog PPPP<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Bibliografia:<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>H. S\u0119k \u201eWypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie\u201d, Warszawa 2005.<\/li>\n<li>B. Rychlik \u201eWypalenie zawodowe os\u00f3b pomagaj\u0105cych innym \u2013 zagro\u017cenia, diagnoza, sposoby przeciwdzia\u0142ania\u201d, Rynia 2007.<\/li>\n<li>M. Lechowicz \u2013 Zi\u00f3\u0142kowska \u201eWarsztaty optymalizacji kompetencji \u017cyciowych\u201d, Warszawa 2002.<\/li>\n<li>H. Hamer, J. Wo\u0142oszyn \u201eWybrane zagadnienia z psychologii spo\u0142ecznej\u201d, Warszawa 1997.<\/li>\n<li>\u00a0J. Fengler \u201ePomaganie m\u0119czy. Wypalenie w pracy zawodowej\u201d, Gda\u0144sk 2001.<\/li>\n<li>\u00a0N. Ogi\u0144ska-Bulik \u201eStres zawodowe w zawodach us\u0142ug spo\u0142ecznych\u201d, Warszawa 2006.<\/li>\n<li>\u00a0P. Hreci\u0144ski \u201eWypalenie zawodowe nauczycieli\u201d, Warszawa 2016.<\/li>\n<li>\u00a0Ch. Berndt \u201etajemnica odporno\u015bci psychicznej. Jak uodporni\u0107 si\u0119 na stres, depresj\u0119 i wypalenie zawodowe\u201d, Krak\u00f3w 2015.<\/li>\n<li>C. Maslash, M. Leiter \u201ePrawda o wypaleniu zawodowym. Co robi\u0107 ze stresem w organizacji\u201d, Warszawa 2011.<\/li>\n<li>S. Tucholska \u201eStres zawodowy u nauczycieli. Poziom nasilenie i symptomy\u201d <em>Psychologia Wychowawcza<\/em> 42 (3), 227-236.<\/li>\n<\/ol>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201eSpala\u0107 si\u0119 dla dobra innych jest rzecz\u0105 szlachetn\u0105, ale nie wypali\u0107 do ko\u0144ca\u2026!\u201d \u2013 syndrom wypalenia zawodowego nauczycieli i przeciwdzia\u0142anie.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-725","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wypalenie-zawodowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/725","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=725"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/725\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":726,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/725\/revisions\/726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}