{"id":723,"date":"2018-06-11T22:28:53","date_gmt":"2018-06-11T20:28:53","guid":{"rendered":"http:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/?p=723"},"modified":"2018-06-11T22:29:05","modified_gmt":"2018-06-11T20:29:05","slug":"stymulowanie-rozwoju-dziecka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/?p=723","title":{"rendered":"Stymulowanie rozwoju dziecka"},"content":{"rendered":"

Zdrowy owoc\u2026 ! – czyli jak efektywnie stymulowa\u0107 dziecko do pe\u0142nego rozwoju poznawczego, emocjonalnego i spo\u0142ecznego w pierwszych latach \u017cycia cz. 1<\/strong><\/p>\n

Rzecz dla \u017c\u0105dnych wiedzy rodzic\u00f3w w kilku ods\u0142onach.<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u201eNajwa\u017cniejszym okresem w \u017cyciu nie s\u0105 studia uniwersyteckie,<\/em><\/p>\n

\u00a0lecz wiek najwcze\u015bniejszy: od narodzin do sz\u00f3stego roku \u017cycia\u201d<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>(M. Montessori)<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Od chwili kiedy we\u017amiesz po raz pierwszy swoje dziecko w ramiona, wiesz, \u017ce bycie rodzicem to jednocze\u015bnie ogromna i zr\u00f3\u017cnicowana odpowiedzialno\u015b\u0107. Po pierwsze, zwi\u0105zana<\/p>\n

z elementarn\u0105 opiek\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 \u017cywienie, potrzeby higieniczne i podstawow\u0105 ochron\u0119 dziecka. Po drugie, zwi\u0105zane z odpowiedzialno\u015bci\u0105 ekonomiczn\u0105, bo z wychowaniem dziecka zwi\u0105zana jest d\u0142uga lista wydatk\u00f3w. Po trzecie, najwa\u017cniejsz\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 ka\u017cdego ojca i matki jest zapewnienie dziecku pe\u0142nego rozwoju jego potencja\u0142u intelektualnego i osobowo\u015bci, czyli wychowanie i wykszta\u0142cenie. Wychowanie dziecka nie b\u0119dzie niczym innym, jak\u00a0 wspieraniem go w jego rozwoju umys\u0142owym i emocjonalnym, po to, \u017ceby pewnego dnia jego m\u00f3zg pozwoli\u0142 mu funkcjonowa\u0107 w spos\u00f3b autonomiczny, osi\u0105gn\u0105\u0107 w\u0142asne cele i dobrze czu\u0107 si\u0119 z samym sob\u0105 i z innymi lud\u017ami. Tak zdefiniowany proces wychowania cz\u0142owieka mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 niezwykle prosty, tymczasem jest w nim mn\u00f3stwo komplikacji, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 rodzic\u00f3w nie otrzymuje kompleksowego wykszta\u0142cenia dotycz\u0105cego wspierania w\u0142asnego dziecka w jego dojrzewaniu \u2013 nie ucz\u0105 nas niestety w \u017cadnej szkole jak by\u0107 \u201em\u0105drze kochaj\u0105cym\u201d rodzicem. W obliczu napotykanych w toku wychowania trudno\u015bci niejeden i niejedna z nas przynajmniej od czasu do czasu czuje zagubienie, dezorientacj\u0119, czy brak pewno\u015bci jak najlepiej pom\u00f3c dziecku na r\u00f3\u017cnych etapach jego dorastania emocjonalnego, intelektualnego czy spo\u0142ecznego. Cz\u0119\u015b\u0107 rodzic\u00f3w dzia\u0142a w takich sytuacjach z pe\u0142nym przekonaniem o s\u0142uszno\u015bci swoich dzia\u0142a\u0144, ale niestety zdecydowanie wbrew temu, czego w danym momencie potrzebuje m\u00f3zg i osobowo\u015b\u0107 ich dziecka. Cz\u0119\u015b\u0107 natomiast eksperymentuje z w\u0142asnymi dzie\u0107mi na zasadzie \u201epr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w\u201d. Wa\u017cne jest by wiedzie\u0107, co dla naszego dziecka jest niezb\u0119dne by owoc naszego wychowania m\u00f3g\u0142 by\u0107 kiedy\u015b zdrowy i dojrza\u0142y.<\/p>\n

Dziecko by mog\u0142o si\u0119 prawid\u0142owo i zdrowo rozwija\u0107, szczeg\u00f3lnie w pierwszych latach swojego \u017cycia, potrzebuje czu\u0142ych, m\u0105drych i responsywnych rodzic\u00f3w lub opiekun\u00f3w. Bez matczynego mleka, pieszczot bliskiej, bezpiecznej osoby, jej s\u0142\u00f3w, bezpiecznych ramion, kt\u00f3re je podtrzymuj\u0105 i uspokajaj\u0105, daj\u0105c poczucie bezpiecze\u0144stwa, b\u0119dzie wyrasta\u0142o z pewnymi brakami emocjonalnymi i intelektualnymi oraz niew\u0142a\u015bciwymi schematami przywi\u0105zania do os\u00f3b znacz\u0105cych. Deficyty te b\u0119d\u0105 rzutowa\u0142y w przysz\u0142o\u015bci na problemy z samym sob\u0105 i w kontaktach z innymi lud\u017ami. Wy\u017cej opisane braki b\u0119d\u0105 bardzo trudne do uzupe\u0142nienia i w spos\u00f3b istotny b\u0119d\u0105 kszta\u0142towa\u0142y dziecko niew\u0142a\u015bciwie, hamuj\u0105c jego rozw\u00f3j lub go wypaczaj\u0105c. To w\u0142a\u015bnie bezpiecze\u0144stwo, opieka i w\u0142a\u015bciwe bod\u017ace, kt\u00f3re otrzymuje si\u0119 od rodziny s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142ami optymalnego rozwoju dzieci\u0119cego m\u00f3zgu i psychiki.<\/p>\n

Badania zaczerpni\u0119te ze Stan\u00f3w Zjednoczonych wskazuj\u0105, \u017ce jedno dziecko na dziewi\u0119cioro w wieku szkolnym pozostaje, przynajmniej cz\u0119\u015bciowo, pod wp\u0142ywem \u015brodk\u00f3w farmakologicznym, w tym psychotropowych. Liczba dzieci za\u017cywaj\u0105cych leki neurologiczne i psychiatryczne wzros\u0142a w ostatnich dw\u00f3ch dekadach a\u017c siedmiokrotnie. Zjawisko to wci\u0105\u017c ma tendencj\u0119 wzrostow\u0105 w krajach \u201ecywilizowanego \u015bwiata\u201d. Badacze dysponuj\u0105 przekonuj\u0105cymi danymi, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105, \u017ce kontakt dzieci ze smartfonami, tabletami i innymi urz\u0105dzeniami elektronicznymi zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia u nich zaburze\u0144 zachowania i problem\u00f3w z brakiem koncentracji. Dane pokazuj\u0105 te\u017c, \u017ce ta ostatnia dolegliwo\u015b\u0107 jest diagnozowana nadmiernie cz\u0119sto, co oznacza, ze du\u017cy odsetek dzieci otrzymuje leki, kt\u00f3rych w gruncie rzeczy nie potrzebuje. Tendencja do zawy\u017conej wykrywalno\u015bci problem\u00f3w deficytu uwagi i koncentracji to tylko wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej. Pod\u0142o\u017cem zawrotnego wzrostu liczby wykrywanych zaburze\u0144 tego typu, a tak\u017ce depresji dzieci\u0119cej mog\u0105 by\u0107 w du\u017cym stopniu d\u0142ugie godziny nieobecno\u015bci rodzic\u00f3w, niedostateczna uwaga po\u015bwi\u0119cana dziecku, brak wystarczaj\u0105cej dawki czu\u0142o\u015bci i cierpliwo\u015bci ze strony opiekun\u00f3w oraz nieobecno\u015b\u0107 w systemie wychowawczym jasno sprecyzowanych oczekiwa\u0144 i wiary w mo\u017cliwo\u015bci dziecka, a tak\u017ce brak konkretnie wytyczonych zdrowych granic. Do tego dochodzi nadmiar bod\u017ac\u00f3w p\u0142yn\u0105cych z nowoczesnych urz\u0105dze\u0144 elektronicznych, takich jak smartfony, tablety, komputery. Z pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o stwierdzenie, \u017ce my rodzice pogubili\u015bmy najbardziej fundamentalne i znacz\u0105ce warto\u015bci w procesie wychowania dzieci.<\/p>\n

Od dziesi\u0119cioleci specjali\u015bci na ca\u0142ym \u015bwiecie \u2013 neurolodzy, neuropsycholodzy \u2013 staraj\u0105 si\u0119 rozszyfrowa\u0107 zasady rz\u0105dz\u0105ce rozwojem m\u00f3zgu i osobowo\u015bci oraz zrozumie\u0107, jakie dzia\u0142ania najskuteczniej wspieraj\u0105 dziecko w jego rozwoju oraz pozwalaj\u0105 mu osi\u0105gn\u0105\u0107 pe\u0142ni\u0119 mo\u017cliwo\u015bci intelektualnych, a tak\u017ce pe\u0142ne zadowolenie z siebie i z relacji z innymi. Niekt\u00f3rzy prze\u015bcigaj\u0105 si\u0119 w stosowaniu metod czy program\u00f3w obiecuj\u0105cych cudowne wr\u0119cz, szybkie efekty w rozwoju naszej pociechy w obr\u0119bie jakiej\u015b sfery jej potencja\u0142u. Podstaw\u0105 jednak do zrozumienia istoty wychowania jest u\u015bwiadomienie sobie, \u017ce rozw\u00f3j umys\u0142owy, emocjonalny i spo\u0142eczny dziecka jest procesem, kt\u00f3rego nie mo\u017cna przyspieszy\u0107 czy ulepszy\u0107 natychmiastowo w wybranej sferze bez poniesienia konkretnych strat. Jeden ze specjalist\u00f3w podaje\u00a0 przyk\u0142ad transgenicznego pomidora. Dojrzewa on w ci\u0105gu kilku dniu osi\u0105gaj\u0105c idealne, po\u017c\u0105dane rozmiary i barw\u0119, ale niestety traci istot\u0119 swojego smaku. Podobnie m\u00f3zg, kt\u00f3ry rozwija si\u0119 pod presj\u0105, w biegu, w kt\u00f3rym ka\u017ce mu si\u0119 przeskakiwa\u0107 kolejne etapy, mo\u017ce zgubi\u0107 po drodze cz\u0119\u015b\u0107 swojej istoty. Empatia, umiej\u0119tno\u015b\u0107 oczekiwania, odczuwanie spokoju, wdzi\u0119czno\u015bci, mi\u0142o\u015bci nie mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 \u201ena chybcika\u201d \u2013 wymagaj\u0105 wolniejszego wzrostu oraz cierpliwych opiekun\u00f3w, potrafi\u0105cych zaczeka\u0107 a\u017c dziecko wyda swe najlepsze owoce w tym momencie, w kt\u00f3rym b\u0119dzie na to gotowe. Z tego powodu najwa\u017cniejsze odkrycia neurobiologii dotycz\u0105ce rozwoju umys\u0142u dziecka koncentruj\u0105 si\u0119 na sprawach pozornie prostych: psychologiczne korzy\u015bci z przytulania dziecka, znaczenie ciep\u0142a i czu\u0142o\u015bci dla prawid\u0142owego rozwoju czy rola rozmowy bliskiej osoby doros\u0142ej z dzieckiem w kszta\u0142towaniu pami\u0119ci i j\u0119zyka. Warto zda\u0107 sobie spraw\u0119, ze w rozwoju umys\u0142owym naprawd\u0119 wa\u017cne s\u0105 rzeczy najbardziej podstawowe, w tym przede wszystkim czas.<\/p>\n

Badacze i specjali\u015bci zgromadzili bogata wiedz\u0119 na temat m\u00f3zgu, kt\u00f3ra mog\u0142aby sta\u0107 si\u0119 cennym wsparciem dla rodzic\u00f3w, ale dla wi\u0119kszo\u015bci z nas pozostaje ona nieznana. Tymczasem z zasobem podstawowej wiedzy na ten temat mogliby\u015bmy ka\u017cdego dnia wp\u0142ywa\u0107 w bardzo pozytywny spos\u00f3b na rozw\u00f3j m\u00f3zgu, a co za tym idzie intelektu, psychiki, \u015bwiata emocjonalno-spo\u0142ecznego naszych dzieci. Istnieje wiele wynik\u00f3w badan, kt\u00f3re dowodz\u0105, ze m\u00f3zg, szczeg\u00f3lnie ma\u0142ego dziecka, jest bardzo plastyczny. St\u0105d rodzice korzystaj\u0105cy z odpowiednich strategii wychowawczych mog\u0105 dopom\u00f3c swoim dzieciom w zr\u00f3wnowa\u017conym rozwoju umys\u0142owym. Warto zna\u0107 podstawowe zasady rozwoju m\u00f3zgu i na nich oprze\u0107 proces wychowania w\u0142asnego dziecka.<\/p>\n

Podstawowa zasada biologii brzmi: wszystkie istoty \u017cywe charakteryzuje naturalna sk\u0142onno\u015b\u0107 do wzrostu i nieskr\u0119powanego rozwoju. Na tym twierdzeniu oparto przekonanie panuj\u0105ce w dziedzinie psychologii i pedagogiki, \u017ce cz\u0142owiek ma w sobie wrodzon\u0105 ch\u0119\u0107 do pe\u0142nego rozwoju. Przedstawicielem tej tezy by\u0142 Abraham Maslow. Dla drzewa owocowego pe\u0142ny rozw\u00f3j oznacza coroczne kwitnienie na wiosn\u0119 i rodzenie smacznych owoc\u00f3w. Dla geparda rozwin\u0105\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni, to nauczy\u0107 si\u0119 biega\u0107 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c wszystkie inne zwierz\u0119ta na ziemi. Dla cz\u0142owieka zrealizowanie w\u0142asnego potencja\u0142u oznacza ewolucj\u0119 znacznie dalej posuni\u0119t\u0105 ni\u017c u ro\u015blin czy zwierz\u0105t. Poniewa\u017c dziecko ma skomplikowany m\u00f3zg, kt\u00f3ry pozwala mu odczuwa\u0107 proste i z\u0142o\u017cone stany emocjonalne, my\u015ble\u0107, wchodzi\u0107 w relacje spo\u0142eczne i realizowa\u0107 r\u00f3\u017cne, czasami bardzo skomplikowane cele, jego natura wymaga czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c natura ptaka czy gada. Ludzki m\u00f3zg wykazuje naturaln\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 by czu\u0107 si\u0119 dobrze z samym sob\u0105 i po\u015br\u00f3d innych os\u00f3b oraz by szuka\u0107 szcz\u0119\u015bcia i sensu w\u0142asnego istnienia. W psychologii cel ten nazwano \u201esamorealizacj\u0105\u201d. Zdaniem Stevena Pinkera (neurobiologa) instynkt walki o \u017cycie, potrzeba wolno\u015bci i poszukiwanie szcz\u0119\u015bcia s\u0105 zapisane w naszym DNA. Podobnie jak drzewo do w\u0142asnego wzrostu i optymalnego rozwoju potrzebuje spe\u0142nienia pewnych minimalnych warunk\u00f3w ze strony \u015brodowiska (ziemia, woda, \u015bwiat\u0142o, powietrze, przestrze\u0144), podobnie m\u00f3zg dziecka ma swoje okre\u015blone potrzeby do prawid\u0142owego rozwoju. W przypadku cz\u0142owieka rol\u0119 gleby, czyli potrzeb najni\u017cszego rz\u0119du stanowi bezpiecze\u0144stwo fizyczne, a w nim odpowiednie po\u017cywienie, nawodnienie organizmu, odpoczynek, higiena. Na drugim poziomie potrzeb niezb\u0119dnych do zaspokojenia jest poczucie bezpiecze\u0144stwa przy osobach bliskich, wolny od agresji, l\u0119ku, i zagro\u017ce\u0144 dom. Na trzecim poziomie, odpowiadaj\u0105cym wodzie s\u0142u\u017c\u0105cej do \u201epodlewania\u201d umys\u0142u, jest czu\u0142o\u015b\u0107, rado\u015b\u0107, a tak\u017ce szacunek, troska i mi\u0142o\u015b\u0107 opiekun\u00f3w, gotowych zaspokoi\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 potrzeb dziecka, daj\u0105c mu do zrozumienia, \u017ce jest wa\u017cne i kochane. W ten spos\u00f3b dziecko uczy si\u0119 szacunku do samego siebie. Na czwartym poziomie, b\u0119d\u0105cym odpowiednikiem powietrza i przestrzeni dla rosn\u0105cego drzewa, wyst\u0119puje potrzeba zaufania i wolno\u015bci, kt\u00f3ra powinna by\u0107 okazywana dziecku. Bez zaufania i wolno\u015bci potencja\u0142, jaki nosi w sobie dziecko i ch\u0119\u0107 poznawania przez nie \u015bwiata mog\u0105 zosta\u0107 zaprzepaszczone przez brak pewno\u015bci siebie oraz brak swobody pozostawionej przez rodzic\u00f3w. Podobnie jak ga\u0142\u0119zie drzewa rosn\u0105 w g\u00f3r\u0119 by absorbowa\u0107 jak najwi\u0119cej promieni s\u0142o\u0144ca, tak i m\u00f3zg dziecka w spos\u00f3b dla niego naturalny poszukuje bod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3re pozwol\u0105 mu eksplorowa\u0107 bli\u017csze i dalsze otoczenie, bawi\u0107 si\u0119, przeprowadza\u0107 do\u015bwiadczenia i odkrywa\u0107 \u015bwiat przedmiot\u00f3w i os\u00f3b by d\u0105\u017cy\u0107 do w\u0142asnego rozwoju.<\/p>\n

Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cde z naszych dzieci jest jak drzewo zaprogramowane na proces wzrostu i osi\u0105gniecia pe\u0142ni swoich mo\u017cliwo\u015bci. Ani nauczyciele, ani rodzice, ani samo dziecko nie wiedz\u0105, jakim drzewem b\u0119dzie. Z biegiem lat si\u0119 tego dowiemy\u2026 Mo\u017cemy jednak mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce jego m\u00f3zg jest zaprogramowany, \u017ceby przej\u015b\u0107 proces pe\u0142nego rozw\u00f3j i zrealizowa\u0107 ca\u0142y sw\u00f3j potencja\u0142. Ze strony nas rodzic\u00f3w b\u0119dzie potrzebowa\u0142o przede wszystkim czasu, cierpliwo\u015bci, zaufania i odrobin\u0119 podstawowej wiedzy o rozwoju m\u00f3zgu, o czym wi\u0119cej przy nast\u0119pnej ods\u0142onie.<\/p>\n

Opracowa\u0142a: mgr Anna Maciejczuk \u2013 psycholog PPPP<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n