{"id":110,"date":"2014-11-03T08:18:57","date_gmt":"2014-11-03T07:18:57","guid":{"rendered":"http:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/?p=110"},"modified":"2014-12-03T10:06:51","modified_gmt":"2014-12-03T09:06:51","slug":"praca-z-dzieckiem-leworecznym-i-z-zaburzeniami-lateralizacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/?p=110","title":{"rendered":"Praca z dzieckiem lewor\u0119cznym i z zaburzeniami lateralizacji"},"content":{"rendered":"<p>To, czy dziecko jest prawor\u0119czne czy lewor\u0119czne zale\u017cy od lateralizacji czyli funkcjonalnej dominacji jednej ze stron cia\u0142a podczas wykonywania czynno\u015bci ruchowych. Przewaga czynno\u015bciowa jednej ze stron cia\u0142a nie ogranicza si\u0119 do pracy r\u0105k, chocia\u017c w czynno\u015bciach r\u0105k jest najbardziej widoczna. Dotyczy wszystkich parzystych narz\u0105d\u00f3w ruchu i organ\u00f3w zmys\u0142u znajduj\u0105cych si\u0119 po prawej i lewej stronie cia\u0142a, a wiec tak\u017ce oczu, uszu i nogi. Lateralizacja czynno\u015bci zwi\u0105zana jest z dominowaniem jednej z p\u00f3\u0142kul m\u00f3zgowych. Poniewa\u017c drogi nerwowe narz\u0105d\u00f3w ruchu i zmys\u0142u krzy\u017cuj\u0105 si\u0119, i z prawej strony cia\u0142a przechodz\u0105 do lewej p\u00f3\u0142kuli, a z lewej strony cia\u0142a do prawej p\u00f3\u0142kuli, czynno\u015bci ruchowe prawej r\u0119ki pozostaj\u0105 pod kontrol\u0105 lewej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgu, natomiast czynno\u015bci ruchowe lewej r\u0119ki pozostaj\u0105 pod kontrol\u0105 prawej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgu.<\/p>\n<p>Inaczej uczy si\u0119 prawa p\u00f3\u0142kula, a inaczej lewa, poniewa\u017c przygotowane s\u0105 do pe\u0142nienia innych funkcji.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Lewa p\u00f3\u0142kula np: <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>pracuje w spos\u00f3b analityczny np. r\u00f3\u017cnicuje litery, zauwa\u017ca ich elementy sk\u0142adowe, uk\u0142ada w sekwencje element po elemencie,<\/li>\n<li>identyfikuje bod\u017ace kieruj\u0105c si\u0119 zwi\u0105zkami logicznymi,<\/li>\n<li>kieruje si\u0119 pami\u0119ci\u0105 dotycz\u0105c\u0105 wiedzy og\u00f3lnej o otaczaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci,<\/li>\n<li>odbiera i rozpoznaje d\u017awi\u0119ki mowy,<\/li>\n<li>dokonuje z\u0142o\u017conych operacji werbalnych,<\/li>\n<li>przepracowuje materia\u0142 zwi\u0105zany z czytaniem,<\/li>\n<li>jest odpowiedzialna za odbi\u00f3r czasu.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Prawa p\u00f3\u0142kula np: <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>pracuje w spos\u00f3b globalny, ca\u0142o\u015bciowy,<\/li>\n<li>rozpoznaje bod\u017ace kieruj\u0105c si\u0119 podobie\u0144stwem ca\u0142ego bod\u017aca, a nie jego element\u00f3w,<\/li>\n<li>jest odpowiedzialna za analiz\u0119 bod\u017ac\u00f3w przestrzennych, tym za rozpoznawanie twarzy,<\/li>\n<li>przetwarza i przechowuje informacje matematyczne i muzyczne,<\/li>\n<li>przetwarza informacje zwi\u0105zane z emocjami \u2013 mimik\u0119 twarzy, gesty,<\/li>\n<li>kontroluje kierunek czytania,<\/li>\n<li>kontroluje intonacj\u0119, akcent i rytm molwy, pozwala rozumie\u0107 kontekst wypowiedzi i metafory.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b jest <strong>prawostronna<\/strong>, co oznacza, \u017ce u tych os\u00f3b dominuje prawa r\u0119ka, oko, ucho, noga w procesie uczenia si\u0119 korzysta z lewej p\u00f3\u0142kuli. Do nich te\u017c w du\u017cej mierze dostosowane s\u0105 programy uczenia si\u0119, kierunek czytania i pisania oraz spos\u00f3b nauczania preferuj\u0105cy przekazywanie i przetwarzanie informacji w spos\u00f3b odpowiadaj\u0105cy lewej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgowej. Osoby zorientowane <strong>lewostronnie, <\/strong>u kt\u00f3rych dominuje lewa r\u0119ka, oko, ucho, noga w procesie uczenia si\u0119 korzystaj\u0105 z prawej p\u00f3\u0142kuli, a zatem s\u0105 w trudniejszej sytuacji, gdy musz\u0105 w charakterystyczny dla lewej p\u00f3\u0142kuli spos\u00f3b nauczy\u0107 si\u0119 czytania, pisania, ortografii czy matematyki. W trudnym po\u0142o\u017ceniu znajduj\u0105 si\u0119 te\u017c osoby, kt\u00f3re maj\u0105 <strong>lateralizacj\u0119 skrzy\u017cowan\u0105<\/strong>, co znaczy, \u017ce niekt\u00f3re dominuj\u0105ce narz\u0105dy s\u0105 po prawej stronie np. r\u0119ka, a niekt\u00f3re po lewej stronie np. oko, jak r\u00f3wnie\u017c osoby, kt\u00f3re maj\u0105 <strong>lateralizacj\u0119 s\u0142ab\u0105 \/nie ustalon\u0105\/, <\/strong>co znaczy, \u017ce obie strony cia\u0142a s\u0105 jednakowo aktywne lub \u017cadna, ze stron nie jest wystarczaj\u0105co sprawna. Osobom z lateralizacj\u0105 skrzy\u017cowan\u0105 czy s\u0142ab\u0105 trudno skoordynowa\u0107 dzia\u0142ania r\u0119ki i oka, co jest jednym z warunk\u00f3w powodzenia w nauce czytania i pisania.<\/p>\n<p>Pod\u0142o\u017ce przysz\u0142ej lateralizacji kszta\u0142tuje si\u0119 ju\u017c w okresie prenatalnym, kiedy to nast\u0119puje intensywny rozw\u00f3j uk\u0142adu nerwowego. Czasem przewag\u0119 jednej z r\u0105k mo\u017cna zaobserwowa\u0107 ju\u017c w \u017cyciu p\u0142odowym np. cz\u0119\u015bciej jest ssany kciuk jednej d\u0142oni. U noworodk\u00f3w nie zauwa\u017ca si\u0119 objaw\u00f3w lateralizacji, ze wzgl\u0119du na brak dominacji jednej z p\u00f3\u0142kul m\u00f3zgowych \/ich kora m\u00f3zgowa jest jeszcze do tego niedojrza\u0142a\/. Chocia\u017c od 7 miesi\u0105ca \u017cycia obserwuje si\u0119 pierwsze przejawy dominacji r\u0119ki np. niemowl\u0119 woli trzyma\u0107 grzechotk\u0119 w jednej r\u0119ce i protestuje, gdy mu si\u0119 j\u0105 przek\u0142ada do drugiej r\u0119ki, to pewne oznaki mo\u017cna obserwowa\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej. Po u\u0142o\u017ceniu na brzuszku prawor\u0119czny bobas b\u0119dzie obraca\u0107 g\u0142\u00f3wk\u0119 w prawo, a lewor\u0119czny wybierze obr\u00f3t w lewo. Gdy dziecko zaczyna chodzi\u0107, lateralizacja okresowo ulega zatarciu, gdy\u017c jest to czynno\u015b\u0107 symetryczna anga\u017cuj\u0105ca obie p\u00f3\u0142kule m\u00f3zgowe. Po zautomatyzowaniu chodzenia nast\u0119puje ponowny rozw\u00f3j dominacji stronnej. Prawor\u0119czno\u015b\u0107 w rozwoju dziecka kszta\u0142tuje si\u0119 wcze\u015bniej, pomi\u0119dzy 2-3 rokiem \u017cycia. Natomiast lewor\u0119czno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy 3-4 rokiem \u017cycia. Zwi\u0105zane jest to z dojrzewaniem p\u00f3\u0142kul m\u00f3zgowych. Wiek 4 lat stanowi granic\u0119 ustalania si\u0119 dominacji jednej z r\u0105k. W wieku 6 lat, gdy rozw\u00f3j ruchowy cia\u0142a jest zako\u0144czony, proces ustalania si\u0119 przewagi czynnej cia\u0142a r\u00f3wnie\u017c powinien by\u0107 zako\u0144czony. Jednak tak jak w innych zakresach proces kszta\u0142towania si\u0119 lateralizacji czynno\u015bci ruchowych przebiega w indywidualnym i zr\u00f3\u017cnicowanym tempie u r\u00f3\u017cnych os\u00f3b. Gdy dziecko ma ju\u017c 10 lat, a lateralizacja si\u0119 nie ustali\u0142a, traktuje si\u0119 to jako zaburzenie rozwojowe.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sama lewor\u0119czno\u015b\u0107 nie jest wad\u0105, ale dzieci \u017ale zlateralizowane np. lewor\u0119czne i prawooczne lub prawor\u0119czne i lewooczne mog\u0105 mie\u0107 trudno\u015bci w nauce, a zw\u0142aszcza nauce czytania i pisania. Ich typowe trudno\u015bci to:<\/p>\n<ul>\n<li>odwracanie liter, mylenie liter pozornie podobnych np. b-d \u2013p, u-n,m-w,<\/li>\n<li>przestawianie liter, zamienianie ich kolejno\u015bci w wyrazach np. dom \u2013 mod, od-do,<\/li>\n<li>opuszczanie lub dodawanie liter, sylab lub ca\u0142ych wyraz\u00f3w,<\/li>\n<li>nieprawid\u0142owy kierunek pisania zw\u0142aszcza u dzieci lewor\u0119cznych \u2013 pisanie od strony prawej do lewej, zamiast od lewej do prawej,<\/li>\n<li>nieprawid\u0142owy kierunek zapisywania liter i cyfr,<\/li>\n<li>b\u0142\u0119dne zapisywanie i odczytywanie niekt\u00f3rych liter np. rak-rok,<\/li>\n<li>niekszta\u0142tne pismo,<\/li>\n<li>wolniejsze tempo pisania i czytania.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Umiej\u0119tno\u015bci szkolne w kt\u00f3rych pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci:<\/p>\n<ul>\n<li>czytanie- zar\u00f3wno nauka czytania, jak i czytanie ze zrozumieniem to zadanie dla lewej p\u00f3\u0142kuli, kt\u00f3ra posiada zdolno\u015b\u0107 sekwencyjnego rozpoznawania liter i sylab, a nast\u0119pnie sk\u0142adania ich w wyrazy i rozumienia znaczenia. Poniewa\u017c prawa p\u00f3\u0142kula bazuje na wra\u017ceniach ca\u0142o\u015bciowych \u2013 patrzy na s\u0142owo ca\u0142o\u015bciowo i nie widzi poszczeg\u00f3lnych liter uporz\u0105dkowanych w sekwencji wyrazu, nie dostrzega takich szczeg\u00f3\u0142\u00f3w jak kropki czy ogonki, wzajemne po\u0142o\u017cenie wzgl\u0119dem siebie element\u00f3w liter czy liter w wyrazie, zatem mo\u017ce si\u0119 myli\u0107, i tak zamiast s\u0142owa ,, dom\u201d czyta ,,bom\u201d, zamiast s\u0142owa ,,b\u0105k\u201d czyta ,,bak\u201d. Czytanie praw\u0105 p\u00f3\u0142kul\u0105 sprawia, \u017ce fragmenty tekstu mog\u0105 by\u0107 \u017ale zrozumia\u0142e.<\/li>\n<li>pisanie \u2013 to umiej\u0119tno\u015b\u0107 sekwencyjnego zapisu kolejnych liter, \u015bci\u015ble okre\u015blony styl zapisu tekstu oraz przestrzeganie okre\u015blonych zasad. Czyli s\u0105 to zadania sekwencyjne, z kt\u00f3rymi prawa p\u00f3\u0142kula nie radzi sobie tak dobrze jak lewa.<\/li>\n<li>matematyka \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 zada\u0144 arytmetycznych przeznaczona jest dla lewej p\u00f3\u0142kuli, cz\u0119\u015b\u0107 dla prawej. Je\u017celi trzeba spojrze\u0107 na zadanie ca\u0142o\u015bciowo, dostrzec schemat i zale\u017cno\u015bci \u2013 to jest to zadanie dla prawej p\u00f3\u0142kuli. Je\u017celi trzeba wyja\u015bni\u0107 s\u0142ownie i poprzez kolejne operacje matematyczne pokaza\u0107 sens rozumowania to jest to zadanie dla lewej p\u00f3\u0142kuli. Dlatego te\u017c osi\u0105gni\u0119cia w tym zakresie mog\u0105 by\u0107 zr\u00f3\u017cnicowane w zale\u017cno\u015bci od rodzaju zadania. Problemy w nauce matematyki u dzieci z zaburzon\u0105 lateralno\u015bci\u0105 maj\u0105 zwi\u0105zek ze s\u0142absz\u0105 orientacj\u0119 przestrzenn\u0105 . Np. dziecko potrafi rozwi\u0105za\u0107 zadanie, ale wykonuje b\u0142\u0119dne obliczenia, gdy\u017c myli cyfry podobne, ale o innym po\u0142o\u017ceniu przestrzennym \/ 6- 9\/ lub przestawia cyfry \/24 staje si\u0119 liczb\u0105 42\/.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Jak pom\u00f3c dziecku lewor\u0119cznemu?<\/strong><\/p>\n<p>Podstaw\u0105 jest wczesna diagnoza. Rodzice powinni ju\u017c od okresu niemowl\u0119cego obserwowa\u0107 zachowania dziecka. Je\u017celi dziecko na etapie niemowl\u0119ctwa zdradza symptomy op\u00f3\u017anienia w rozwoju psychoruchowym koniecznie nale\u017cy si\u0119 skonsultowa\u0107 ze specjalist\u0105: neurologiem, psychiatr\u0105 dzieci\u0119cym lub psychologiem W wieku poniemowl\u0119cym, gdy podejmuje pr\u00f3by samodzielnego jedzenia, rysowania nie nale\u017cy na si\u0142\u0119 przek\u0142ada\u0107 dziecku \u0142y\u017cki czy kredki z jednej r\u0119ki do drugiej. Nale\u017cy mu pozostawi\u0107 wyb\u00f3r np. po\u0142o\u017cy\u0107 kredk\u0119 po \u015brodku i niech si\u0119ga t\u0105 r\u0119k\u0105, kt\u00f3r\u0105 samo wybierze. Zdaniem rodzica na tym etapie jest zwr\u00f3cenie uwagi, by prawid\u0142owo trzyma\u0142o kredk\u0119 w palcach i usprawnianie motoryki. W wieku przedszkolnym doskonal\u0105 si\u0119 czynno\u015bci manualne. Je\u017celi obserwujemy u dziecka obur\u0119czno\u015b\u0107 wskazane jest demonstrowanie wzorc\u00f3w prawor\u0119czno\u015bci i zach\u0119canie do eksperymentowania, kt\u00f3r\u0105 r\u0119k\u0105 wygodniej si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107. Ma to na celu u\u0142atwienie dziecku decyzji co do wyboru r\u0119ki. Konieczne s\u0105 \u0107wiczenia maj\u0105ce na celu usprawnianie motoryczne obu r\u0105k, szczeg\u00f3lnie zwi\u0119kszanie szybko\u015bci precyzyjno\u015bci ruch\u00f3w r\u0119ki sprawniejszej. Wa\u017cne te\u017c jest utrwalanie prawid\u0142owych nawyk\u00f3w ruchowych podczas malowania czy rysowania takich jak: poprawne trzymanie o\u0142\u00f3wka, zachowywanie kierunku od lewej do prawej podczas kre\u015blenia linii poziomych, od g\u00f3ry do do\u0142u podczas kre\u015blenia linii pionowych, kre\u015blenia okr\u0119g\u00f3w z zachowaniem kierunku poruszania si\u0119 wskaz\u00f3wek zegara.<\/p>\n<p>Je\u017celi w wieku 5-6 lat rodzice lub nauczyciel przedszkola obserwuj\u0105 jakie\u015b trudno\u015bci powi\u0105zane z lewostronno\u015bci\u0105 lub obur\u0119czno\u015bci\u0105 np. w zakresie koordynacji wzrokowo \u2013 ruchowej, sprawno\u015bci manualnej, orientacji w schemacie cia\u0142a i przestrzeni wskazana jest konsultacja w poradni psychologiczno \u2013 pedagogicznej w celu okre\u015blenia charakteru lateralizacji i podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 pomocowych. Dziecko gotowe do nauki pisania z ko\u0144cem rocznego obowi\u0105zkowego przygotowania przedszkolnego powinno mie\u0107 ju\u017c wybran\u0105 r\u0119k\u0119, kt\u00f3r\u0105 b\u0119dzie pisa\u0142o. Nauka szkolna stawia przed dzieckiem lewor\u0119cznym trudne wyzwania. Je\u017celi dziecko jest silnie lewostronnie zlateralizowane, sprawne motorycznie i w\u0142a\u015bciwie przygotowane do podj\u0119cia nauki czytania i pisania nie ma powa\u017cniejszych trudno\u015bci w nauce. W I p\u00f3\u0142roczu mo\u017ce pisa\u0107 troch\u0119 wolniej, mniej kszta\u0142tnie i mniej poprawnie, ale potem dor\u00f3wnuje r\u00f3wie\u015bnikom prawor\u0119cznym. Nie nale\u017cy w tym czasie obni\u017ca\u0107 ocen za brzydkie pismo, gdy\u017c mo\u017ce to wywo\u0142a\u0107 niekorzystne reakcje emocjonalne i obni\u017ca\u0107 motywacj\u0119 do podejmowania czynno\u015bci pisania. Je\u017celi dziecko lewor\u0119czne jest mniej sprawne ruchowo, s\u0142abo zlateralizowane i ma dodatkowo zaburzenia funkcji percepcyjnych trudno\u015bci b\u0119d\u0105 si\u0119 nasila\u0107 wraz z podnoszeniem wymaga\u0144 szkolnych. Potrzebna jest w\u00f3wczas pe\u0142na diagnoza problem\u00f3w dziecka \/badanie psychologiczne i pedagogiczne w poradni psychologiczno \u2013 pedagogicznej\/ oraz pomoc w ramach terapii pedagogicznej grupowej lub indywidualnej. Im wcze\u015bniej dzia\u0142ania pomocowe zostan\u0105 podj\u0119te, ty szybciej trudno\u015bci b\u0119d\u0105 niwelowane<strong>.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Zasady post\u0119powania z dzieckiem lewor\u0119cznym: <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Wczesna diagnoza dziecka lewor\u0119cznego \/ obserwacja w wieku poniemowlecym i przedszkolnym, badanie diagnostyczne w poradni psychologiczno \u2013 pedagogicznej w 5-6 roku \u017cycia\/.<\/li>\n<li>Nie podejmujemy pr\u00f3b przestawienia dziecka na r\u0119k\u0119 praw\u0105 w przypadku:\n<ul>\n<li>dzieci lewostronnie zlateralizowanych,<\/li>\n<li>obur\u0119cznych i odlinieych,<\/li>\n<li>o silnym stopniu przewagi reki lewej,<\/li>\n<li>ma\u0142o sprawnych motorycznie,<\/li>\n<li>op\u00f3\u017anionych w rozwoju umys\u0142owym,<\/li>\n<li>nie akceptuj\u0105cych pr\u00f3b przyuczenia,<\/li>\n<li>u kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 zaburzenia towarzysz\u0105ce itp. j\u0105kanie, moczenie itp.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Dziecko siedz\u0105c w \u0142awce szkolnej powinno mie\u0107 s\u0105siada po swojej lewej stronie. W ten spos\u00f3b b\u0119dzie mia\u0142o zapewnion\u0105 swobod\u0119 ruch\u00f3w r\u0119ki pisz\u0105cej.<\/li>\n<li>Zeszyt w czasie pisania powinien znajdowa\u0107 si\u0119 w pewnej odleg\u0142o\u015bci od brzegu \u0142awki. Umo\u017cliwi to oparcie ca\u0142ego przedramienia r\u0119ki pisz\u0105cej. Zeszyt powinien u\u0142o\u017cony by\u0107 uko\u015bnie \/lewy g\u00f3rny r\u00f3g skierowany ku g\u00f3rze\/. Dziecko powinno dowolnie regulowa\u0107 k\u0105t nachylenia zeszytu. Pozwoli mu to na u\u0142o\u017cenie reki pod tekstem i umo\u017cliwi \u015bledzenie zapisu.<\/li>\n<li>Zanim dziecko lewor\u0119czne zacznie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 d\u0142ugopisem dobrze by\u0142oby, by pisanie zaczyna\u0142o o\u0142\u00f3wkiem. Chwyt o\u0142\u00f3wka powinien by\u0107 prawid\u0142owy: mi\u0119dzy kciukiem i zgi\u0119tym palcem wskazuj\u0105cym, opieraj\u0105c go na palcu \u015brodkowym \/podobnie jak u prawor\u0119cznych\/. R\u0119ka trzymaj\u0105ca o\u0142\u00f3wek powinna znajdowa\u0107 si\u0119 oko\u0142o 2 cm. od ko\u0144c\u00f3wki pisz\u0105cej. Trzymanie o\u0142\u00f3wka zbyt nisko sprawia, \u017ce dziecko ma trudno\u015bci w \u015bledzeniu tekstu i pisze z g\u0142ow\u0105 zwieszon\u0105 nad zeszytem.<\/li>\n<li>W procesie wdra\u017cania dzieci lewor\u0119cznych do pisania nale\u017cy prowadzi\u0107 \u0107wiczenia rozwijaj\u0105ce precyzj\u0119 i koordynacj\u0119 ruch\u00f3w, pobudzaj\u0105ce motywacj\u0119 do czynno\u015bci grafomotorycznych, kszta\u0142c\u0105ce nawyki ruchowe zwi\u0105zane z kierunkiem pisania, rozwijaj\u0105ce orientacj\u0119 w schemacie cia\u0142a i w przestrzeni.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Przyk\u0142adowe \u0107wiczenia rozwijaj\u0105ce precyzj\u0119 i koordynacj\u0119 ruch\u00f3w<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>zabawy palcami i d\u0142o\u0144mi: uk\u0142adanie modeli z d\u0142oni i palc\u00f3w,<\/li>\n<li>zabawy manipulacyjne: nawlekanie koralik\u00f3w, haftowanie na tekturkach z dziurkami, modlinie, wycinanie no\u017cyczkami,<\/li>\n<li>zabawy konstrukcyjne: budowanie z klock\u00f3w wg wzoru i wg w\u0142asnego pomys\u0142u,<\/li>\n<li>zabawy dydaktyczne: uk\u0142adanie puzzli, uk\u0142adanie drobnych element\u00f3w w okre\u015blon\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107,<\/li>\n<li>zabawy plastyczne: modelowanie w plastelinie, modlinie, masie gipsowej, malowanie wacikiem, palcem, rysowanie przy pomocy r\u00f3\u017cnych narz\u0119dzi pisz\u0105cych,<\/li>\n<li>\u0107wiczenia grafomotoryczne: zamalowywanie obrazk\u00f3w, obrysowywanie przedmiot\u00f3w, rysowanie po ,,\u015bladzie\u201d, odwzorowywanie rysunk\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Przyk\u0142adowe \u0107wiczenia pobudzaj\u0105ce motywacj\u0119 do czynno\u015bci grafomotorycznych<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>zabawy w rysowanie,<\/li>\n<li>malowanie ca\u0142ymi d\u0142o\u0144mi,<\/li>\n<li>malowanki \u2013 niespodzianki,<\/li>\n<li>rysowanie wg szablon\u00f3w,<\/li>\n<li>rysowane wierszyki, piosenki, szlaczki recytowane i \u015bpiewane.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Przyk\u0142adowe \u0107wiczenia kszta\u0142c\u0105ce nawyki ruchowe zwi\u0105zane z kierunkiem pisania <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>u\u015bwiadamianie prawo \u2013 lewo w schemacie w\u0142asnego cia\u0142a,<\/li>\n<li>\u0107wiczenia w okre\u015blaniu kierunk\u00f3w: g\u00f3ra \u2013 d\u00f3\u0142, prawo \u2013 lewo,<\/li>\n<li>\u0107wiczenia utrwalaj\u0105ce zachowanie kierunku od lewej do prawej strony,<\/li>\n<li>\u0107wiczenia grafomotoryczne z utrwalaniem kierunku kre\u015blenia linii pionowych i poziomych.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Przyk\u0142adowe \u0107wiczenia rozwijaj\u0105ce orientacj\u0119 w schemacie cia\u0142a i w przestrzeni<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>\u0107wiczenia w odr\u00f3\u017cnianiu lewej i prawej strony lewej w\u0142asnego cia\u0142a<\/li>\n<li>\u0107wiczenia w okre\u015blaniu stosunk\u00f3w mi\u0119dzy przedmiotami<\/li>\n<li>rysowanie pod dyktando.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Opracowa\u0142a: <em>mgr Bogumi\u0142a Siemi\u0144ska<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>To, czy dziecko jest prawor\u0119czne czy lewor\u0119czne zale\u017cy od lateralizacji czyli funkcjonalnej dominacji jednej ze stron cia\u0142a podczas wykonywania czynno\u015bci<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-110","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-trudnosci-w-czytaniu-i-pisaniu","comments-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":111,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110\/revisions\/111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/powiatowa-poradniabp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}