Category Archives: Trudności w czytaniu i pisaniu

Co warto wiedzieć o dysleksji?

W ostatnich latach na temat dysleksji mówi się bardzo dużo. Można powiedzieć, że temat ten stał się bardzo popularny. Powstało wiele opracowań i publikacji, a nawet wywiadów ze sławnymi osobami, które ujawniły, że miały taki problem w dzieciństwie.

Śmiało można stwierdzić, że każdy w mniejszym lub większym stopniu zetknął się z zagadnieniem dysleksji i wie ogólnie czego ten termin dotyczy. Jednak próba wyjaśnienia tego zjawiska, jego przyczyn, objawów, sprawia wielu osobom problemy.

Tymczasem wiedza ta jest potrzebna nie tylko nauczycielom, pedagogom ale przede wszystkim rodzicom dzieci dyslektycznych aby jak najwcześniej mogli zauważyć symptomy zaburzeń i pojąć właściwe kroki w kierunku pomocy dziecku.

Z badań prowadzonych w Polsce wynika, że dysleksja rozwojowa występuje u około 15% populacji, co oznacza, że w każdej klasie można spotkać średnio troje dzieci z tym problemem.

 

Czym jest dysleksja rozwojowa?

Terminem tym określa się specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu, rozpoznawane u dzieci o prawidłowym rozwoju intelektualnym /przeciętny lub nawet wysoki poziom inteligencji/.

Słowo dysleksja pochodzi od przedrostka ,,dys’’, który w języku łacińskim i greckim oznacza brak czegoś, niemożność, oraz przedrostka ,,lego”-czytam i ,,lexis’’- odnoszącego się do słów.

Pod pojęciem dysleksji rozwojowej kryją się zarówno trudności w czytaniu jak i pisaniu, dlatego w Polsce dla lepszego sprecyzowania o jakiego rodzaju trudnościach jest mowa przyjęto trzy terminy:

 

Dysleksja– /dys-lexis niemożność posługiwania się słowami/ termin określający trudności w czytaniu, zaburzenia tempa, techniki czytania jak również stopnia rozumienia treści.

Dysortografia– /dys- niemożność, ortos- poprawny, grafo – pisze/czyli niemożność, niezdolność poprawnego pisania. Termin ten określa trudności w opanowaniu poprawnej pisowni wiążące się z występowaniem błędów w pisaniu.

Dysgrafia- /dys- grafo/ trudności w opanowaniu kaligrafii, niski poziom graficzny pisma, brzydkie i często nieczytelne pismo.

Dskalkulia – oznaczająca trudności w uczeniu się matematyki

 

Do terminu dysleksja dodano też przymiotnik ,, rozwojowa’’, co oznacza, że trudności te występują na skutek uwarunkowań rozwojowych, od wczesnych lat w odróżnieniu od dysleksji nabytej, która wiąże się z utratą wcześniej opanowanych

i posiadanych umiejętności czytania i pisania lub mówienia. Sytuacja taka może być wynikiem uszkodzenia struktury mózgu doznanego np. podczas wypadku.

 

Jakie jest podłoże dysleksji?

Przyczyny specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu wiążą się z zaburzeniami funkcji percepcyjno – motorycznych /spostrzegania słuchowego, wzrokowego, motoryki/ biorących udział w kształtowaniu się umiejętności czytania i pisania. Prawidłowy rozwój tych funkcji oraz ich sprawna współpraca są warunkiem właściwego rozwoju tych umiejętności. Zaburzenia te określa się jako deficyty, mikrodeficyty lub fragmentaryczne, wybiórcze deficyty rozwojowe.

 

Co jest przyczyną /zaburzeń/ dysleksji rozwojowej?

Lata badań nad dysleksją nie doprowadziły do wypracowania jednej słusznej i powszechnie obowiązującej teorii. Wskazuje się na różne uwarunkowania, które mogą przyczyniać się do powstawania dysleksj,i w związku z czym powstały różne koncepcje wskazujące na przyczyny powstawania dysleksji:

Koncepcja hormonalna– jak sama nazwa wskazuje przyczyn dysleksji upatruje się w nadmiernej produkcji hormonów, a szczególnie testosteronu, którego nadprodukcja w okresie prenatalnym może powodować niedokształcenia kory mózgowej w okolicach związanych z mową. Zbyt duża jego ilość może wywołać opóźnienia w rozwoju mowy i dysleksję.

Koncepcja genetyczna– szukająca przyczyn dysleksji w dziedziczeniu zmian w centralnym układzie nerwowym. Źródłem dysleksji są geny przekazywane z pokolenia na pokolenie. Dlatego wnikliwa analiza sytuacji rodzinnej, ewentualnych trudności doświadczanych przez rodziców jest cennym źródłem w diagnozie dysleksji.

Koncepcja organiczna – mówiąca iż przyczyną zmian, uszkodzeń kory mózgowej mogą być czynniki chemiczne- toksyczne, które zadziałały na płód lub inne czynniki związane z trudnym porodem /niedotlenienia/ lub we wczesnym dzieciństwie /upadki, urazy/.

Koncepcja opóźnionego dojrzewania układy nerwowego- uważa się, że przyczyną dysleksji może być spowolnienie dojrzewania układu nerwowego i wolniejszy rozwój funkcji biorących udział w pisaniu i czytaniu.

 

Jakie są objawy dysleksji?

Dysleksja jest zaburzeniem, które stosunkowo wcześnie wykryte , daje szansę na wyeliminowanie trudności dziecka. Należy pamiętać, że przejawia się ona już od najmłodszych lat dlatego najlepiej jest obserwować naszego malucha pod tym kątem już od samego urodzenia, a nie dopiero kiedy pójdzie do szkoły.

Pierwsze objawy dysleksji mogą być zauważalne już w wieku niemowlęcym. Przede wszystkim widoczne są w opóźnionym rozwoju ruchowym. Dziecko ma problemy

z chodzeniem, bardzo późno wstaje, stawia pierwsze kroki, trudno mu utrzymać równowagę. Ruchy które wykonuje są mało płynne, i czasami wręcz niezdarne. W późniejszych latach kiedy dziecko dorasta i idzie do szkoły łatwiej jest zauważyć problemy związane ze sprawnością ruchową. Dziecku sprawiają trudność wszelkie gry zespołowe ale również inne sprawności jak jazda na rowerku, rzucanie i chwytanie, ćwiczenia wymagające równowagi, rzucanie do celu itp.

Innym symptomem dysleksji jest opóźniony rozwój mowy, kiedy dziecko znacznie później niż rówieśnicy wypowiada pierwsze słowa, zdania, lub mówi niewyraźnie /występują wady wymowy/.

Dziecko może mieć również trudności z zapamiętywaniem. O wiele dłużej uczy się wierszyków piosenek, nazw miesięcy, dni tygodnia, pór roku, dziecko ma trudności z ich szybkim wymienianiem a późniejszym okresie nauka tabliczki mnożenia.

Kolejnym obszarem w którym pojawiają się widoczne objawy dysleksji jest czytanie. Dziecko ze skłonnością do tych zaburzeń charakteryzuje przede wszystkim bardzo wolne tempo czytania. Dziecko czytając bardzo wolno/sylabizując lub głoskując/, może nie popełniać błędów w czytaniu. Może pojawić się również szybkie czytanie ale z dużą ilością błędów. Problemem jest również bardzo słabe rozumienie dopiero przeczytanego tekstu na skutek nadmiernej koncentracji na stronie technicznej czytania.

Kolejnym obszarem jest pisanie. Jest to obszar w którym dysleksja jest najbardziej widoczna w okresie szkolnym. Dziecko ma problem z zapamiętaniem kształtu liter, myli te które są do siebie podobne. Co więcej pojawia się tez trudność z opanowaniem pisowni, wynikająca z mylenia liter odpowiadającym głoskom podobnym brzmieniowo.

Dziecko z dysleksją posiada ogromne trudności w pisaniu ze słuchu, dlatego bardzo dobrą metodą weryfikacji są dyktanda.

W starszym wieku szkolnym jeszcze bardziej uwidaczniają się trudności o podłożu dyslektycznym. Dyslektycy oprócz niskiego poziomu czytania i pisania mają duże trudności w innych przedmiotach szkolnych. Doświadczają problemów w opanowaniu języków obcych, w których większość słów zapisanych za pomocą liter-znaków brzmi inaczej po przeczytaniu.

Inną kwestią jest tzw. nauka pamięciowa – przyswajanie gotowych treści, definicji, dat, formuł matematycznych, twierdzeń, sprawia dzieciom ogromne trudności.

Dziecko z dysleksją często nie potrafi też nazywać widzianych kształtów geometrycznych myli kierunki w przestrzeni ma słabą orientację w obcym terenie w związku z czym może mylić kierunki na mapie oraz mieć trudności z geometrią.

W starszym wieku szkolnym dziecko dyslektyczne doświadcza często ogólnych trudności w nauce u podłoża których leżą trudności dyslektyczne.

Ogólną cechą uczniów dyslektycznych jest również wolne tempo pracy, trudności w organizacji własnego czasu i miejsca, działania chaotyczne, bez zachowania kolejności i porządku, czego przejawem jest często brak uporządkowania swoich rzeczy, pokoju, miejsca pracy, zapominanie, roztargnienie. Dużym problemem jest również wyrażanie własnych myśli za pomocą słów, budowanie wypowiedzi.

Nie są to oczywiście jedyne objawy dysleksji, jednak bardzo podstawowe, które możemy sami zaobserwować u swoich dzieci poświęcając im więcej uwagi. Należy wziąć pod uwagę fakt że występowanie jednego czy nawet kilku objawów nie zawsze musi wiązać się z dysleksją.

W celu zdiagnozowania dysleksji /potwierdzenia lub wykluczenia/ warto jest zgłosić dziecko na badania specjalistyczne do Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej, gdzie psychologowie

i pedagodzy dysponują szeregiem specjalistycznych metod pozwalających określić rodzaj trudności dziecka.

Nie zawsze trudności w pisaniu i czytaniu mają podłoże dyslektyczne, mogą one być spowodowane innymi czynnikami np. niedosłuchem, wadami wzroku lub ogólnie niższymi możliwościami intelektualnymi. Czynniki te należy wykluczyć stawiając diagnozę o dysleksji.

 

Jak zgłosić dziecko na badania?

Rodzic może samodzielnie zgłaszać dziecko na badania do poradni. W tym celu należy przyjść do poradni i złożyć wniosek o przeprowadzenie badań specjalistycznych. Odpowiedni druk wniosku otrzymacie Państwo w poradni, można go na miejscu wypełnić i złożyć.

O terminie badań poradnia powiadamia telefonicznie.

 

Kiedy przeprowadzić badania w kierunku dysleksji?

Ważne jest jak najwcześniejsze rozpoznanie dysleksji, dlatego poradnia prowadzi badania przesiewowe pod kątem ryzyka dysleksji w szkołach, wśród dzieci 5-6-7 i ośmioletnich. Jednak w klasach I-III nie możemy jeszcze stwierdzić występowania dysleksji rozwojowej. Można natomiast stwierdzić ryzyko dysleksji, czyli istnienie pierwszych symptomów wskazujących na możliwość wystąpienia u dziecka dysleksji w przyszłości.

 

Stwierdzenie dysleksji może nastąpić dopiero w klasach IV-VI i w tym okresie należy wykonać dziecku badania. Najpóźniej do końca klasy VI.

Istnieje możliwość diagnozowania ucznia pod kątem dysleksji w gimnazjum ale wówczas konieczne jest zastosowanie odpowiedniej procedury /wniosek rady pedagogicznej szkoły wraz z uzasadnieniem/itp.

Opinię o dysleksji wydaje się raz, ponieważ nie ma potrzeby ponawiania badań dziecku u którego została już stwierdzona dysleksja, co nie oznacza, że nie możemy zgłosić dziecka na badania np. w sytuacji pojawienia się innych problemów.

Bardzo często w społeczeństwie polskim zaburzenie jakim jest dysleksja nie ma pozytywnego wydźwięku. Tymczasem osoby z dysleksją odznaczają się niebywałymi umiejętnościami i inteligencją. Dyslektycy bywają bardzo błyskotliwi i elokwentni, cechuje ich ciekawość świata, bardzo dobra intuicja i bogata wyobraźnia. Bywają utalentowani

w dziedzinach artystycznych, jak muzyka, sztuka czy teatr ale również w ścisłych jak mechanika czy inżynieria.

 

Opracowała:

Beata Szczygielska -pedagog

 

Bibliografia:

  1. Bogdanowicz M., Adryjanek A., Różyńska M., Uczeń z dysleksją w domu. Poradnik nie tylko dla rodziców. Gdynia 2007
  2. Bogdanowicz M., O dysleksji. Lublin 1994
  3. Brejnak W., Zabłocki K., Dysleksja w teorii i praktyce. Warszawa 1999

Praca z dzieckiem leworęcznym i z zaburzeniami lateralizacji

To, czy dziecko jest praworęczne czy leworęczne zależy od lateralizacji czyli funkcjonalnej dominacji jednej ze stron ciała podczas wykonywania czynności ruchowych. Przewaga czynnościowa jednej ze stron ciała nie ogranicza się do pracy rąk, chociaż w czynnościach rąk jest najbardziej widoczna. Dotyczy wszystkich parzystych narządów ruchu i organów zmysłu znajdujących się po prawej i lewej stronie ciała, a wiec także oczu, uszu i nogi. Lateralizacja czynności związana jest z dominowaniem jednej z półkul mózgowych. Ponieważ drogi nerwowe narządów ruchu i zmysłu krzyżują się, i z prawej strony ciała przechodzą do lewej półkuli, a z lewej strony ciała do prawej półkuli, czynności ruchowe prawej ręki pozostają pod kontrolą lewej półkuli mózgu, natomiast czynności ruchowe lewej ręki pozostają pod kontrolą prawej półkuli mózgu.

Inaczej uczy się prawa półkula, a inaczej lewa, ponieważ przygotowane są do pełnienia innych funkcji.

 

Lewa półkula np:

  • pracuje w sposób analityczny np. różnicuje litery, zauważa ich elementy składowe, układa w sekwencje element po elemencie,
  • identyfikuje bodźce kierując się związkami logicznymi,
  • kieruje się pamięcią dotyczącą wiedzy ogólnej o otaczającej rzeczywistości,
  • odbiera i rozpoznaje dźwięki mowy,
  • dokonuje złożonych operacji werbalnych,
  • przepracowuje materiał związany z czytaniem,
  • jest odpowiedzialna za odbiór czasu.

 

Prawa półkula np:

  • pracuje w sposób globalny, całościowy,
  • rozpoznaje bodźce kierując się podobieństwem całego bodźca, a nie jego elementów,
  • jest odpowiedzialna za analizę bodźców przestrzennych, tym za rozpoznawanie twarzy,
  • przetwarza i przechowuje informacje matematyczne i muzyczne,
  • przetwarza informacje związane z emocjami – mimikę twarzy, gesty,
  • kontroluje kierunek czytania,
  • kontroluje intonację, akcent i rytm molwy, pozwala rozumieć kontekst wypowiedzi i metafory.

 

Ponieważ większość osób jest prawostronna, co oznacza, że u tych osób dominuje prawa ręka, oko, ucho, noga w procesie uczenia się korzysta z lewej półkuli. Do nich też w dużej mierze dostosowane są programy uczenia się, kierunek czytania i pisania oraz sposób nauczania preferujący przekazywanie i przetwarzanie informacji w sposób odpowiadający lewej półkuli mózgowej. Osoby zorientowane lewostronnie, u których dominuje lewa ręka, oko, ucho, noga w procesie uczenia się korzystają z prawej półkuli, a zatem są w trudniejszej sytuacji, gdy muszą w charakterystyczny dla lewej półkuli sposób nauczyć się czytania, pisania, ortografii czy matematyki. W trudnym położeniu znajdują się też osoby, które mają lateralizację skrzyżowaną, co znaczy, że niektóre dominujące narządy są po prawej stronie np. ręka, a niektóre po lewej stronie np. oko, jak również osoby, które mają lateralizację słabą /nie ustaloną/, co znaczy, że obie strony ciała są jednakowo aktywne lub żadna, ze stron nie jest wystarczająco sprawna. Osobom z lateralizacją skrzyżowaną czy słabą trudno skoordynować działania ręki i oka, co jest jednym z warunków powodzenia w nauce czytania i pisania.

Podłoże przyszłej lateralizacji kształtuje się już w okresie prenatalnym, kiedy to następuje intensywny rozwój układu nerwowego. Czasem przewagę jednej z rąk można zaobserwować już w życiu płodowym np. częściej jest ssany kciuk jednej dłoni. U noworodków nie zauważa się objawów lateralizacji, ze względu na brak dominacji jednej z półkul mózgowych /ich kora mózgowa jest jeszcze do tego niedojrzała/. Chociaż od 7 miesiąca życia obserwuje się pierwsze przejawy dominacji ręki np. niemowlę woli trzymać grzechotkę w jednej ręce i protestuje, gdy mu się ją przekłada do drugiej ręki, to pewne oznaki można obserwować już wcześniej. Po ułożeniu na brzuszku praworęczny bobas będzie obracać główkę w prawo, a leworęczny wybierze obrót w lewo. Gdy dziecko zaczyna chodzić, lateralizacja okresowo ulega zatarciu, gdyż jest to czynność symetryczna angażująca obie półkule mózgowe. Po zautomatyzowaniu chodzenia następuje ponowny rozwój dominacji stronnej. Praworęczność w rozwoju dziecka kształtuje się wcześniej, pomiędzy 2-3 rokiem życia. Natomiast leworęczność pomiędzy 3-4 rokiem życia. Związane jest to z dojrzewaniem półkul mózgowych. Wiek 4 lat stanowi granicę ustalania się dominacji jednej z rąk. W wieku 6 lat, gdy rozwój ruchowy ciała jest zakończony, proces ustalania się przewagi czynnej ciała również powinien być zakończony. Jednak tak jak w innych zakresach proces kształtowania się lateralizacji czynności ruchowych przebiega w indywidualnym i zróżnicowanym tempie u różnych osób. Gdy dziecko ma już 10 lat, a lateralizacja się nie ustaliła, traktuje się to jako zaburzenie rozwojowe.

 

Sama leworęczność nie jest wadą, ale dzieci źle zlateralizowane np. leworęczne i prawooczne lub praworęczne i lewooczne mogą mieć trudności w nauce, a zwłaszcza nauce czytania i pisania. Ich typowe trudności to:

  • odwracanie liter, mylenie liter pozornie podobnych np. b-d –p, u-n,m-w,
  • przestawianie liter, zamienianie ich kolejności w wyrazach np. dom – mod, od-do,
  • opuszczanie lub dodawanie liter, sylab lub całych wyrazów,
  • nieprawidłowy kierunek pisania zwłaszcza u dzieci leworęcznych – pisanie od strony prawej do lewej, zamiast od lewej do prawej,
  • nieprawidłowy kierunek zapisywania liter i cyfr,
  • błędne zapisywanie i odczytywanie niektórych liter np. rak-rok,
  • niekształtne pismo,
  • wolniejsze tempo pisania i czytania.

 

Umiejętności szkolne w których pojawiają się trudności:

  • czytanie- zarówno nauka czytania, jak i czytanie ze zrozumieniem to zadanie dla lewej półkuli, która posiada zdolność sekwencyjnego rozpoznawania liter i sylab, a następnie składania ich w wyrazy i rozumienia znaczenia. Ponieważ prawa półkula bazuje na wrażeniach całościowych – patrzy na słowo całościowo i nie widzi poszczególnych liter uporządkowanych w sekwencji wyrazu, nie dostrzega takich szczegółów jak kropki czy ogonki, wzajemne położenie względem siebie elementów liter czy liter w wyrazie, zatem może się mylić, i tak zamiast słowa ,, dom” czyta ,,bom”, zamiast słowa ,,bąk” czyta ,,bak”. Czytanie prawą półkulą sprawia, że fragmenty tekstu mogą być źle zrozumiałe.
  • pisanie – to umiejętność sekwencyjnego zapisu kolejnych liter, ściśle określony styl zapisu tekstu oraz przestrzeganie określonych zasad. Czyli są to zadania sekwencyjne, z którymi prawa półkula nie radzi sobie tak dobrze jak lewa.
  • matematyka – część zadań arytmetycznych przeznaczona jest dla lewej półkuli, część dla prawej. Jeżeli trzeba spojrzeć na zadanie całościowo, dostrzec schemat i zależności – to jest to zadanie dla prawej półkuli. Jeżeli trzeba wyjaśnić słownie i poprzez kolejne operacje matematyczne pokazać sens rozumowania to jest to zadanie dla lewej półkuli. Dlatego też osiągnięcia w tym zakresie mogą być zróżnicowane w zależności od rodzaju zadania. Problemy w nauce matematyki u dzieci z zaburzoną lateralnością mają związek ze słabszą orientację przestrzenną . Np. dziecko potrafi rozwiązać zadanie, ale wykonuje błędne obliczenia, gdyż myli cyfry podobne, ale o innym położeniu przestrzennym / 6- 9/ lub przestawia cyfry /24 staje się liczbą 42/.

 

Jak pomóc dziecku leworęcznemu?

Podstawą jest wczesna diagnoza. Rodzice powinni już od okresu niemowlęcego obserwować zachowania dziecka. Jeżeli dziecko na etapie niemowlęctwa zdradza symptomy opóźnienia w rozwoju psychoruchowym koniecznie należy się skonsultować ze specjalistą: neurologiem, psychiatrą dziecięcym lub psychologiem W wieku poniemowlęcym, gdy podejmuje próby samodzielnego jedzenia, rysowania nie należy na siłę przekładać dziecku łyżki czy kredki z jednej ręki do drugiej. Należy mu pozostawić wybór np. położyć kredkę po środku i niech sięga tą ręką, którą samo wybierze. Zdaniem rodzica na tym etapie jest zwrócenie uwagi, by prawidłowo trzymało kredkę w palcach i usprawnianie motoryki. W wieku przedszkolnym doskonalą się czynności manualne. Jeżeli obserwujemy u dziecka oburęczność wskazane jest demonstrowanie wzorców praworęczności i zachęcanie do eksperymentowania, którą ręką wygodniej się posługiwać. Ma to na celu ułatwienie dziecku decyzji co do wyboru ręki. Konieczne są ćwiczenia mające na celu usprawnianie motoryczne obu rąk, szczególnie zwiększanie szybkości precyzyjności ruchów ręki sprawniejszej. Ważne też jest utrwalanie prawidłowych nawyków ruchowych podczas malowania czy rysowania takich jak: poprawne trzymanie ołówka, zachowywanie kierunku od lewej do prawej podczas kreślenia linii poziomych, od góry do dołu podczas kreślenia linii pionowych, kreślenia okręgów z zachowaniem kierunku poruszania się wskazówek zegara.

Jeżeli w wieku 5-6 lat rodzice lub nauczyciel przedszkola obserwują jakieś trudności powiązane z lewostronnością lub oburęcznością np. w zakresie koordynacji wzrokowo – ruchowej, sprawności manualnej, orientacji w schemacie ciała i przestrzeni wskazana jest konsultacja w poradni psychologiczno – pedagogicznej w celu określenia charakteru lateralizacji i podjęcia działań pomocowych. Dziecko gotowe do nauki pisania z końcem rocznego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego powinno mieć już wybraną rękę, którą będzie pisało. Nauka szkolna stawia przed dzieckiem leworęcznym trudne wyzwania. Jeżeli dziecko jest silnie lewostronnie zlateralizowane, sprawne motorycznie i właściwie przygotowane do podjęcia nauki czytania i pisania nie ma poważniejszych trudności w nauce. W I półroczu może pisać trochę wolniej, mniej kształtnie i mniej poprawnie, ale potem dorównuje rówieśnikom praworęcznym. Nie należy w tym czasie obniżać ocen za brzydkie pismo, gdyż może to wywołać niekorzystne reakcje emocjonalne i obniżać motywację do podejmowania czynności pisania. Jeżeli dziecko leworęczne jest mniej sprawne ruchowo, słabo zlateralizowane i ma dodatkowo zaburzenia funkcji percepcyjnych trudności będą się nasilać wraz z podnoszeniem wymagań szkolnych. Potrzebna jest wówczas pełna diagnoza problemów dziecka /badanie psychologiczne i pedagogiczne w poradni psychologiczno – pedagogicznej/ oraz pomoc w ramach terapii pedagogicznej grupowej lub indywidualnej. Im wcześniej działania pomocowe zostaną podjęte, ty szybciej trudności będą niwelowane.

 

 

 

Zasady postępowania z dzieckiem leworęcznym:

 

  1. Wczesna diagnoza dziecka leworęcznego / obserwacja w wieku poniemowlecym i przedszkolnym, badanie diagnostyczne w poradni psychologiczno – pedagogicznej w 5-6 roku życia/.
  2. Nie podejmujemy prób przestawienia dziecka na rękę prawą w przypadku:
    • dzieci lewostronnie zlateralizowanych,
    • oburęcznych i odlinieych,
    • o silnym stopniu przewagi reki lewej,
    • mało sprawnych motorycznie,
    • opóźnionych w rozwoju umysłowym,
    • nie akceptujących prób przyuczenia,
    • u których występują zaburzenia towarzyszące itp. jąkanie, moczenie itp.
  3. Dziecko siedząc w ławce szkolnej powinno mieć sąsiada po swojej lewej stronie. W ten sposób będzie miało zapewnioną swobodę ruchów ręki piszącej.
  4. Zeszyt w czasie pisania powinien znajdować się w pewnej odległości od brzegu ławki. Umożliwi to oparcie całego przedramienia ręki piszącej. Zeszyt powinien ułożony być ukośnie /lewy górny róg skierowany ku górze/. Dziecko powinno dowolnie regulować kąt nachylenia zeszytu. Pozwoli mu to na ułożenie reki pod tekstem i umożliwi śledzenie zapisu.
  5. Zanim dziecko leworęczne zacznie posługiwać się długopisem dobrze byłoby, by pisanie zaczynało ołówkiem. Chwyt ołówka powinien być prawidłowy: między kciukiem i zgiętym palcem wskazującym, opierając go na palcu środkowym /podobnie jak u praworęcznych/. Ręka trzymająca ołówek powinna znajdować się około 2 cm. od końcówki piszącej. Trzymanie ołówka zbyt nisko sprawia, że dziecko ma trudności w śledzeniu tekstu i pisze z głową zwieszoną nad zeszytem.
  6. W procesie wdrażania dzieci leworęcznych do pisania należy prowadzić ćwiczenia rozwijające precyzję i koordynację ruchów, pobudzające motywację do czynności grafomotorycznych, kształcące nawyki ruchowe związane z kierunkiem pisania, rozwijające orientację w schemacie ciała i w przestrzeni.

 

Przykładowe ćwiczenia rozwijające precyzję i koordynację ruchów

  • zabawy palcami i dłońmi: układanie modeli z dłoni i palców,
  • zabawy manipulacyjne: nawlekanie koralików, haftowanie na tekturkach z dziurkami, modlinie, wycinanie nożyczkami,
  • zabawy konstrukcyjne: budowanie z klocków wg wzoru i wg własnego pomysłu,
  • zabawy dydaktyczne: układanie puzzli, układanie drobnych elementów w określoną całość,
  • zabawy plastyczne: modelowanie w plastelinie, modlinie, masie gipsowej, malowanie wacikiem, palcem, rysowanie przy pomocy różnych narzędzi piszących,
  • ćwiczenia grafomotoryczne: zamalowywanie obrazków, obrysowywanie przedmiotów, rysowanie po ,,śladzie”, odwzorowywanie rysunków.

 

Przykładowe ćwiczenia pobudzające motywację do czynności grafomotorycznych

  • zabawy w rysowanie,
  • malowanie całymi dłońmi,
  • malowanki – niespodzianki,
  • rysowanie wg szablonów,
  • rysowane wierszyki, piosenki, szlaczki recytowane i śpiewane.

 

Przykładowe ćwiczenia kształcące nawyki ruchowe związane z kierunkiem pisania

 

  • uświadamianie prawo – lewo w schemacie własnego ciała,
  • ćwiczenia w określaniu kierunków: góra – dół, prawo – lewo,
  • ćwiczenia utrwalające zachowanie kierunku od lewej do prawej strony,
  • ćwiczenia grafomotoryczne z utrwalaniem kierunku kreślenia linii pionowych i poziomych.

 

 

 

Przykładowe ćwiczenia rozwijające orientację w schemacie ciała i w przestrzeni

 

  • ćwiczenia w odróżnianiu lewej i prawej strony lewej własnego ciała
  • ćwiczenia w określaniu stosunków między przedmiotami
  • rysowanie pod dyktando.

 

Opracowała: mgr Bogumiła Siemińska