Category Archives: Wczesne wspomaganie rozwoju

Masaż Shantala

Masaż Shantala.

Pionierem i propagatorem masażu dziecięcego, a w szczególności masażu niemowląt, na gruncie europejskim był Frédéric Leboyer, francuski położnik pisarz i fotograf, który podczas swoich podróży naukowych poznał dokładnie technikę tradycyjnego hinduskiego masażu.

Shantala to sparaliżowana od pasa w dół uboga indyjska matka, którą Leboyer spotkał w Kalkucie. Zachwycił się, z jaką prostotą, spokojem i miłością masowała ona swoje dziecko.

W Indiach masaż praktykuje się od 28 dnia po narodzeniu do około 2 roku życia dziecka i przekazywany jest z pokolenia na pokolenie.

Dotyk oznacza kontakt i rozwija się, jako pierwszy ze zmysłów. Niemowlę rozpoczyna poznawanie świata od wrażeń dotykowych. Mowa dotyku ma ogromną wagę dla kształtowania się osobowości, ponieważ podstawą prawidłowego rozwoju osobowości człowieka, zdolności do miłości, jest nawiązanie we wczesnym dzieciństwie satysfakcjonującej, silnej i trwałej więzi emocjonalnej dziecka z dorosłym.

 

W rozwoju zarodkowym cewa nerwowa, będąca zaczątkiem mózgu i rdzenia kręgowego rozwija się z ektodermy. Tak więc skóra i układ nerwowy rozwijają się razem, z tego samego listka zarodkowego.

Skóra niemowlęcia jest największym receptorem naszego ciała, zewnętrzną reprezentacją układu nerwowego.

Nasz układ nerwowy reaguje w różny sposób. Niektóre niemowlęta są bardziej wrażliwe na dotyk inne mniej. Wykonując masaż możemy wpływać na stan układu nerwowego naszego dziecka. Odpowiednio wykonany masaż jest tą formą dotyku, która karmi mózg naszych dzieci samymi dobrymi bodźcami.

Jednym z rodzajów masażu jest Masaż Shantala. Jest masażem dla niemowląt, ale nie tylko; daje pozytywne rezultaty także zastosowany dla dzieci starszych, a w Holandii przystosowano go również dla dorosłych. Masaż Shantala wykorzystuje technikę masażu niemowlęcia znaną w wielu kulturach, przekazywaną z pokolenia na pokolenie.

Pochodzi z Indii, skąd trafił do Stanów Zjednoczonych i Kanady, a stamtąd do Holandii.

Efektem masażu

– jest rozluźnienie mięśni dziecka.

– masaż poprawia także relacje dziecka z rodzicem lub opiekunem.

– po masażu dzieci są spokojniejsze,

– śpią lepiej,

– następuje wzmocnienie poczucia bezpieczeństwa i przynależności.

Dzieciom pomaga to w rozwoju fizycznym, emocjonalnym i intelektualnym. Masaż jest szczególnie korzystny dla dzieci niespokojnych, rozdrażnionych, zanoszących się płaczem oraz dzieci przejawiających zaburzenia jelitowe. Ukojenie znajdą tu też maluchy które źle sypiają. Masaż obejmuje całe ciało dziecka. Tą drogą dąży się do zbudowania bliskiego kontaktu z dzieckiem, dając mu odczuć, że jest darzone zaufaniem, w pełni akceptowane.

Masaż Shantala ma też zbawienny wpływ na osobę wykonującą go. mama, albo tata masując dziecko uczy się rozpoznawać potrzeby własnego dziecka.

Badania nad kulturami różnych narodów wykazały, że w społeczeństwach, w których dzieci są masowane, tulone, kołysane, noszone na rękach i karmione piersią, dorośli są mniej gwałtowni i agresywni, wykazują większą gotowość do współpracy i są bardziej skłonni do okazywania współczucia. Tak więc masaż to o wiele więcej niż tylko rozkoszne doznanie zmysłowe – jego różnorodny wpływ na życie dziecka wybiega daleko w przyszłość. Rodzicom zaś daje poczucie pewności siebie i świadomość, że oto jest jeszcze coś ważnego, co mogą dla swego dziecka zrobić…

( … ) Istnienia podobnych zależności wśród ludzi (pomiędzy jakością kontaktów matki i dziecka a jego rozwojem) dowodzą niektóre badania. Podczas eksperymentu przeprowadzonego w Uniwersyteckim Centrum Medycznym w Miami (USA), dwadzieścioro wcześniaków masowano trzy razy dziennie po piętnaście minut. Okazało się, że w porównaniu z grupą kontrolną przybierały prawie o połowę więcej na wadze, były bardziej aktywne i czujne, a ich system nerwowy dojrzewał szybciej. W rezultacie opuszczały szpital całe 6 dni wcześniej.

Jak można wyjaśnić te różnice? Cóż tak niezwykłego zachodzi pomiędzy dłońmi matki a maleńkim ciałkiem dziecka? Wiadomo, że powstanie i rozwój schematów czynnościowo-poznawczych wymaga odpowiedniego napięcia w korze mózgowej, ten zaś uzależniony jest od dopływu dostatecznej liczby bodźców emocjonalnych. Aby więc dziecko rozwijało się prawidłowo, potrzeba nie tylko odpowiedniego pokarmu, temperatury i powietrza, ale również – i to wcale nie w mniejszym stopniu – zespołu bodźców pochodzących od bliskiej osoby (matki, ojca, babci), jej pieszczotliwie brzmiącego głosu, dotyku, podnoszenia, przytulania i kołysania. Badania wykazały, że rozwój dzieci, które przez cały dzień nie tracą bliskiego kontaktu z matką, jest pod każdym. względem znacznie szybszy….Bezpośredni kontakt dotykowy z matką stanowi dla niemowlęcia źródło doznań kinestetycznych oraz bodziec stymulujący rozwój układu nerwowego. Dojrzewanie tego układu u małego dziecka polega zarówno na rozroście poszczególnych pól i okolic kory mózgowej, jak też na postępującej mielinizacji włókien nerwowych. Osłonka mielinowa, otaczająca każdy nerw jak izolacja drut elektryczny, osłania system nerwowy, ułatwia przewodzenie impulsów i umożliwia rozwój połączeń pomiędzy komórkami. Masaż stanowi czynnik wspomagający bardzo istotne stadium rozwoju osobowości dziecka.

 

  1. Joanna Kaczara „Masaż niemowlęcia”
  2. Materiały z kursu „Masaż Shantala” 18.04.2010r.

Opracowała:

mgr Małgorzata Świderska- Poniatowska

Instruktor masażu Shantala.

METODA NDT-BOBATH

 Metoda NDT-Bobath została stworzona w latach 40 XXw. przez Bertę i Karla Bobath. Stosowana na całym świecie, zarówno dla dzieci jak i dorosłych.

Metoda NDT-Bobath stosowana jest dla wcześniaków, niemowląt i dzieci starszych z zespołami neurologicznymi, ortopedycznymi, genetycznymi, dzieci z opóźnionym rozwojem mowy.

Historia Metody NDT-Bobath

 Metoda NDT-Bobath została zapoczątkowana w latach czterdziestych XX wieku w Londynie przez fizjoterapeutkę Bertę Bobath i jej męża Karela – neurologa. Metoda była rozwijana i modyfikowana wraz ze zdobywanym doświadczeniam praktycznym
i osiągnięciami wiedzy medycznej, głównie z zakresu neurofizjologii oraz obserwacji przebiegu prawidłowego i nieprawidłowego rozwoju ruchowego dzieci.

W oparciu o początkowe założenia metody B. i K. Bobathów, szwajcarska lekarka, specjalistka w pediatrii Elsbeth Koeng
i współpracująca z nią fizjoterapeutka Mary Quinton z Ośrodka Bobathów w Londynie, rozwinęły tę metodę w leczenie neurorozwojowe (Neurodevelopmental Treatment – NDT), szczególnie przydatne w rehabilitacji wcześniaków, niemowląt i dzieci najmłodszych.

Metoda NDT-Bobath jest stosowana na całym świecie. Jej założenia i sposoby postępowania nie wywołują kontrowersji i są powszechnie akceptowane.

Założenia Metody NDT-Bobath

Usprawnianie Metodą NDT-Bobath ma pomóc dziecku we wszechstronnym rozwoju tak, aby mogło uzyskać niezależność
w życiu i wykorzystać swe możliwości na tyle, na ile pozwala istniejące uszkodzenie Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN).

Uzasadnieniem dla opracowanego postępowania Metodą NDT-Bobath było stwierdzenie, że rozwój dziecka z dysfunkcją OUN, w tym
z Mózgowym Porażeniem Dziecięcym (MPDz), przebiega inaczej niż rozwój prawidłowy. Doświadczenia czuciowo-ruchowe takiego dziecka są zupełnie inne, co wywołuje nieprawidłowe odczuwanie własnego ciała oraz niewłaściwe ruchy. Reakcje prostowania
i równowagi często nie rozwijają się. Zaburzenia w napięciu mięśni i nieprawidłowe jego rozłożenie powodują powstawanie odmiennych wzorców ruchowych, typowych dla poszczególnych zaburzeń. Pierwsze nieprawidłowe objawy dotyczą zwykle kontroli głowy i tułowia. Następnie rozwijają się nieprawidłowe ruchy w dystalnych częściach ciała. Dominują wzorce zgięciowe i wyprostne, a rozwój ruchów rotacyjnych jest znacznie upośledzony.

W związku z powyższym główne zasady usprawniania według koncepcji NDT-Bobath obejmują:

  • wpływanie na napięcie mięśni poprzez obniżanie napięcia wzmożonego i podwyższanie obniżonego, co jest możliwe dzięki zastosowaniu odpowiednich technik postępowania już od pierwszych miesięcy życia,

  • hamowanie nieprawidłowych odruchów oraz wyzwalanie ruchów najbardziej jak jest to możliwe zbliżonej do prawidłowych, co zostaje osiągnięte poprzez wspomaganie i prowadzenie ruchu z punktów kluczowych, czyli punktów kontroli ruchu, którymi są: głowa, obręcz barkowa , obręcz miedniczna i inne części ciała,

  • wykorzystywanie i utrwalanie zdobytych umiejętności ruchowych w codziennych czynnościach.

Terapeuta wpływa na całe ciało dziecka, a nie porusza wybranymi kończynami. Dzięki temu dostarcza odpowiednich doznań czuciowych
i ruchowych, a dziecko jest dynamicznie aktywizowane. Pomoc przy wykonywaniu ruchu powinna być taka, aby zapewniała maksymalny i aktywny udział dziecka, a jednocześnie nie wywoływała nieprawidłowych odpowiedzi wynikających ze zbyt dużego wysiłku czy stresu.

Każdy ruch jest odpowiednio przygotowywany i połączony z przemieszczaniem ciężaru ciała i środka ciężkości. Rodzaj, tempo i rytm ćwiczeń dobiera się indywidualnie. Podczas ćwiczeń dziecko musi mieć zapewnione poczucie bezpieczeństwa, co warunkuje osiągnięcie współpracy i akceptacji
z prowadzącym ćwiczenia.

Celem zajęć jest przygotowanie dziecka do uczestniczenia
w codziennym życiu rodzinnym i społecznym. W podejściu uwzględnia się potrzeby psychologicznye dziecka, stopień jego sprawności, występujące zaburzenia, warunki rodzinnych i środowiskowe.

Usprawnianie według koncepcji NDT-Bobath jest przydatne w leczeniu niemowląt i dzieci, ponieważ może być łatwo włączone w ich rytm dnia. Prawidłowo wykonywane zabiegi pielęgnacyjne, karmienie, noszenie dziecka, zabawa są odpowiednimi momentami do utrwalania ruchów ćwiczonych przez fizjoterapeutę, logopedę. Odpowiednio przeszkoleni rodzice i opiekunowie, którzy zrozumieją problemy i trudności występujące u ich dziecka kontynuują ćwiczenia
w warunkach domowych. Za szkolenie rodziców odpowiedzialny jest lekarz prowadzący, fizjoterapeuta, logopeda.

1.Maria Borkowska, Zofia Szwiling,Metoda NDT-Bobath. Poradnik dla rodziców.

Oprac. :mgr Aneta Kuszneruk-logopeda, terapeuta NDT-Bobath, terapeuta SI