Category Archives: Zaburzenia rozwoju

AUTYZM

Co powinno zwrócić uwagę rodziców? Amerykańskie Towarzystwo Pediatryczne opracowało listę pierwszych objawów autyzmu, ujawniających się od 2 miesiąca do 2 roku życia:

Do 2-3 miesiąca życia: dziecko nie nawiązuje z tobą kontaktu wzrokowego.

Do 3 miesiąca życia: dziecko nie uśmiecha się do ciebie.

Do 6 miesiąca życia: dziecko nie śmieje się.

Do 8 miesiąca życia: dziecko nie podąża za twoim spojrzeniem, jeśli odwracasz od niego wzrok.

Do 9 miesiąca życia: dziecko nie gaworzy.

Do 12 miesiąca życia: dziecko nie reaguje na swoje imię; nie umie pomachać ręką na pożegnanie.

Do 14 miesiąca życia: dziecko nie potrafi wypowiedzieć żadnego słowa; nie wskazuje palcem na przedmioty, które go interesują.

Do 18 miesiąca życia: dziecko nie bawi się w naśladowanie innych osób.

 

Występowanie jednego czy nawet kilku z nich na różnych etapach nie musi świadczyć jednoznacznie o autyzmie, ale każdorazowo należy skonsultować to z pediatrą, psychologiem lub psychiatrą.

Opóźnienie wybranych funkcji poznawczych u dzieci objawy oraz wskazówki do pracy

Opóźnienie rozwoju ruchowego

Objawy:

  • na początku niechęć do czynności i zabaw ruchowych,

  • nadmierna męczliwość,

  • nadmierne bądź za małe napięcie mięśniowe (mała precyzja ruchów), kurczowe
    trzymanie ołówka, silne przyciskanie, częste współruchy (języka, dłoni),

  • zaburzona szybkość ruchów, np. dłoni, palców, trudności w majsterkowaniu, wycinaniu,
    szyciu, zapinaniu guzik
    ów, zawiązywaniu sznurówek,

  • niewłaściwa koordynacja wzrokowo-ruchowa, trudności w rysowaniu, pisaniu (brzydkie
    pismo, brak połączeń między literami, zmiana wielkości i kąta nachylenia pisma, wolne
    tempo pisania, niestaranne zeszyty, kleksy, pogi
    ęte kartki, liczne skreślenia)

  • trudnci przyspieszenia czytania na skutek powolnych rucw gek ocznych.

Ćwiczenia:

a) usprawniające całe ciało

  • gimnastyka, pływanie, uprawianie sportu,

  • zachęcanie do udziału w grach i zabawach ruchowych – jazda na rowerze, skoki przez
    skakankę itp.,

  • pilnowanie, by dziecko nie spędzało więcej niż 2 godziny w ciągu dnia przed
    telewizorem i komputerem,

  • wykorzystywanie zabaw ruchowych do utrwalania schematu ciała i orientacji
    przestrzennej: lewa – prawa, góra – dół, w prawo – w lewo.

b) usprawniające manualnie

  • ćwiczenia ogólne usprawniające ruchy rąk z wykorzystaniem jak największej liczby
    technik plastycznych,

  • ćwiczenia graficzne ukierunkowane na doskonalenie pisma,

  • ćwiczenia i zabawy zwalniające napięcie stawowo-mięśniowe:

  • płynne ruchy ramion (naśladowanie lotu ptaków, marsz w wysokiej trawie, drzewa na
    wietrze),

  • zabawy zręcznościowe (rzuty do celu, popychanie piłek lekarskich, rzucanie piłki w
    parach,

  • ćwiczenia na równoważni, zabawy stolikowe jak pchełki, bierki, bilard stołowy),

  • zabawy na orientację w przestrzeni i lateralizację.

Ćwiczenia manualne obejmują:

  • ćwiczenia ruchliwości palców i sprawności czubków palców,

  • lepienie z gliny, plasteliny,

  • gra na instrumentach, wyszywanie, haftowanie, pisanie na klawiaturze komputerowej
    lub maszynie, wycinanki, wydzieranki, nawlekanie korali,

  • malowanie palcami na dużym formacie

  • ugniatanie kuł jedną ręką (z bibuły, gazety)

  • kalkowanie wzorów,

  • swobodne projektowanie ozdobnych szlaczków malowanych grubym pędzlem na dużej
    powierzchni

  • wypełnianie kolorowanek oraz wzorów wykonanych stemplami,

  • wycinanie różnych wzorów wcześniej malowanych

  • wydzieranie z papieru różnych postaci,

  • zamalowywanie dużych płaszczyzn.

Zaburzenia analizy i syntezy słuchowej

Objawy:

  • trudności w rozumieniu bardziej skomplikowanych poleceń słownych,
  • trudności w zapamiętaniu, powtórzeniu trudnych wyrazów i dłuższych zdań,
  • trudności w dokonywaniu syntezy wyrazu,
  • trudności w pisaniu ze słuchu dłuższych wyrazów,
  • trudności w czytaniu całych wyrazów
  • często mały zasób słów, agramatyzmy, tylko proste zdania w opowiadaniu,
  • zniekształcanie wyrazów w dyktandzie,
  • trudności w pisowni wyrazów zmiękczonych,
  • kłopoty z różnicowaniem j-i”,
  • trudności w odróżnianiu samogłosek nosowych od on”, om”,
  • łączenie przyimka z rzeczownikiem, np. w klasie,
  • opuszczanie wyrazów, końcówek wyrazów,
  • zamiana głosek dźwięcznych na bezdźwięczne- b-p, d-t,
  • zamiana syczących na szumiące lub ciszące, np. s- sz, ś,
  • trudności w nauce języków obcych,
  • trudności w nauce wierszy, tabliczki mnożenia, zapamiętywaniu ciągów słownych
    (łatwiej się uczą mając tekst przed oczami).

Ćwiczenia usprawniające:

  • wysłuchiwanie i wymawianie głosek na początku wyrazu (nagłos),
  • wysłuchiwanie i wymawianie głosek na końcu wyrazu (wygłos),
  • wysłuchiwanie i wymawianie w środku wyrazu (śródgłos),
  • zabawy w słowa: wymyślanie wyrazów na określoną głoskę, szukanie do nich rymu
  • gra państwa-miasta – wyszukiwanie i zapisywanie wyrazów na określona głoskę w
    odpowiednich kategoriach np. imi
    ę, rzecz, roślina, zwierzę,
  • zabawy i gry rytmiczne – wystukiwanie rytmu, odgadywanie jaka to melodia na
    podstawie wys
    łuchanego rytmu, próby komponowania melodii do zdań,
  • bogacenie słownika biernego i czynnego poprzez opowiadania, opisy, rozmowy
  • nauka wierszy na pamięć,
  • zapamtywanie ciągów literowych (alfabet) lub okrlonych nazw np. miescy w
    p
    ołączeniu z rytmem lub melodia,
  • ćwiczenia graficzno-ortograficzne – rodzic wymawia słowo, dziecko dokonuje analizy
    głoskowej, omawiamy z dzieckiem trudności, a następnie dziecko zapisuje wyraz.

Zaburzenia analizy i syntezy wzrokowej

Objawy:

  • trudności w różnicowaniu kształtów graficznych, zapamiętywaniu i odwzorowywaniu z modelu lub z pamięci,

  • trudności w rozpoznawaniu znaków i przedmiotów zbliżonych wielkością, kształtem,

  • mylenie liter: a-o, m-n, l-f- ł, e-c,

  • mylenie liter o zbliżonym kształcie a różnym położeniu w stosunku do osi pionowej, np. p-g, d-b lub osi poziomej, np. u-n, b-pf d-g,

  • odwracanie kolejności liter w wyrazach, np. pan – nap,

  • opuszczanie drobnych elementów graficznych liter, np. kropki nad i, ogonka przy ą, ę/

  • zapisywanie liter wybiegając poza linie, pismo nierówne, rozchwiane,

  • robienie za dużych lub za małych odstępów między literami.

Ćwiczenia:

  • ćwiczenia na materiale geometrycznym (figury geometryczne, mozaika geometryczna),

  • dowolne manipulowanie figurami geometrycznymi,

  • różnicowanie figur geometrycznych pod względem kształtu, barwy, grubości, wielkości.
    -wyszukiwanie figur jednakowych i podobnych. Układanie figur we wzory dowolne i według podanego wzoru,

ćwiczenia przy pomocy stempli z figurami geometrycznymi, klocków- budowanie całości z części,

  • ćwiczenia na materiale obrazkowym – układanki obrazkowe, loteryjki i domina, układanie w całość pociętych obrazków, pocztówek; rozpoznawanie i nazywanie przedmiotów na obrazkach; podział przedmiotów na grupy, np. rośliny, zwierzęta, owoce, warzywa, meble, przybory szkolne (rozwijanie myślenia logicznego, np. mak – do czego należy? do roślin, do kwiatów, do czego nie należy?),

  • ćwiczenia spostrzegania i zapamiętywania. Pokazujemy dziecku obrazek lub przedmiot
    na kilka sekund i zakrywamy. Pytamy: co było na obrazku? Jakiego koloru były przedmioty? Ile było przedmiotów? Opisz, który był największy, najmniejszy itp.
    Ćwiczenie dodatkowo doskonali myślenie, wyobraźnię, uwagę i mowę.

  • historyjki obrazkowe – porządkowanie obrazków, zgadywanie i opowiadania, co będzie
    dalej, opowiadanie zdarzeń,

  • kalkowanie obrazków przez kalkę techniczną,

ćwiczenia na materiale literowym, sylabowym, wyrazowym i zdaniowym: rozpoznawanie kształtu liter, wyszukiwanie takich samych liter, dopasowanie litery do obrazka i odwrotnie, tworzenie i czytanie sylab otwartych typu: pa, ba, da, tworzenie z nich wyrazów,

  • dobieranie podpisów do obrazków i czytanie ich,

  • układanie i przekształcanie wyrazów z liter alfabetu ruchomego,

  • uzupełnianie brakujących części wyrazów,

rozwiązywanie rebusów, krzyżówek i zagadek w gazetkach dziecięcych np.„Świerszczyk”,

wyszukiwanie i zaznaczanie w czasopismach dziecięcych liter na zasadzie: dźwięczna-bezdźwięczna k-g, d-t, lub podobne graficznie: a-c, u-n, w-m, d-b, p-g, m-n, l-t-ł, e-c, s-z.

W PRZYPADKU BRAKU UJMOWANIA WYRAZU W CAŁOŚĆ NALEŻY ZACHĘCAĆ DZIECKO DO PRZECIĄGANIA SAMOGŁOSEK W TRAKCIE CZYTANIA. POMOCNE TEŻ BĘDZIE WCZEŚNIEJSZE ODCZYTANIE DZIECKU TEKSTU I ZACHECANIE ABY ŚLEDZIŁO GO WZROKIEM.

Zaburzenia orientacji przestrzennej

Objawy:

  • słabe rozumienie określeń słownych, dotyczących stosunków przestrzennych, przyimki
    (w, za, nad, pod, obok, przed…),

  • rysunki o niskim poziomie graficznym, mała ilość szczegółów, złe rozplanowanie
    przedmiotów,

  • niewłaściwe rozplanowanie wyrazów w stosunku do strony zeszytu, nie mieszczenie się
    w liniach zeszytu, częste wybieranie złych linijek

  • mylenie kierunku zapisu (pismo lustrzane)

  • mylenie liter o podobnym położeniu w stosunku do osi poziomej i pionowej p-g, d-b,
    u-n, g-b, dotyczy to także czytania i pisania.

  • trudności w opanowaniu pojęć dotyczących rozróżniania stron świata, pór roku,
    miesięcy, pór dnia, dni tygodnia

  • trudności w nauce geometrii

Ćwiczenia usprawniające:

  • określanie położenia poszczególnych przedmiotów w przestrzeni, na obrazku,

  • rysowanie przedmiotów w odpowiednim położeniu:

  • dorysuj pod oknem ławkę

  • obok drzewa dorysuj chmurkę itd.

  • udzielanie słownej odpowiedzi na pytania dotyczące otaczającej rzeczywistości lub
    sytuacji przedstawionej na rysunku:

  • Obok czego stoi krzesło?

  • W którym roku narysowano słońce?

  • Co jest w prawym dolnym rogu?

  • Kolorowanie obrazka według instrukcji , np.:

  • pola oznaczone kółkiem zamaluj na czerwono,

  • pola z wynikiem 25 pokoloruj na niebiesko.

  • Utrwalanie rozróżniania stron ciała:

  • pokaż prawą rękę, lewą nogę, prawe ucho,

  • podnieś lewą nogę, schowaj piłkę do lewej kieszeni

  • narysuj kreskę po prawej stronie kartki itp.

  • śledzenie wzrokiem przedmiotów poruszanych przez rodzica

  • śledzenie linii na obrazku tzw. plątaninki

  • układanie konstrukcji z klocków np. lego

  • kreślenie kształtów graficznych w powietrzu

  • rysowanie z zachowaniem kierunku od prawej do lewej szlaczków i kształtów
    literopodobnych.

Opracowała: mgr Angelika Ciechanowicz pedagog

Drodzy Rodzice!

Zauważyliście u swojego dziecka powtarzające się niepokojące objawy, jak:

– słaba równowaga, potykanie się,
– niechęć do cięcia nożyczkami,
– unikanie zabaw z brudzeniem rąk,
– brak reakcji na zimną i gorącą temperaturę,
– nie lubi mycia twarzy, włosów, obcinania paznokci,
– nie lubi ubrań z określonych tkanin,
– opóźniony rozwój mowy,
– problemy z utrzymaniem uwagi nad zadaniem,
– częste zatykanie uszu,
– jest stale w ruchu, nie lubi zabaw ruchowych,
– chodzenie na palcach,
– ma chorobę lokomocyjną,
– boi się wysokości,
– miewa odruch wymiotny podczas spożywania niektórych pokarmów,
– niemowlę reaguje płaczem na zmianę pozycji ciała- jak położenie na plecy, huśtanie, bujanie
– podpieranie głowy podczas pracy stolikowej,
– problemy z nauczeniem się jazdy na rowerze, trudności z naśladowaniem ruchów,
– problemy grafomotoryczne(niewyraźna pisownia, nie mieszczenie się w liniaturze).

 

To tylko niektóre z objawów, które wskazują na to, że Twoje dziecko ma dysfunkcje integracji sensorycznej.

Czym jest Integracja Sensoryczna?

Integracja sensoryczna (SI) to nazwa procesu zachodzącego w mózgu, dzięki któremu prawidłowo współdziałają zmysły. Umożliwia nam wykonywanie codziennych czynności. Idąc chodnikiem, trzymając torbę na ramieniu, dziecko za rękę i rozmawiając przez telefon, nie zastanawiamy się, jak to się dzieje, że wykonujemy to wszystko jednocześnie nie potykając się, nie myląc drogi, którą idziemy, nie upuszczając torby i nie gubiąc wątku prowadzonej rozmowy. Prawidłowe wykonanie tego wszystkiego zawdzięczamy wielu skomplikowanym procesom zachodzącym w naszym mózgu, z których nie zdajemy sobie sprawy. Oczywiście każdemu z nas zdarzają się potknięcia, upadki. Nie zawsze funkcjonujemy tak, jak tego chcemy. Codziennie wykonujemy wiele złożonych czynności, które są wynikiem planowania ruchu, a planowanie to zależy od stopnia integracji wszystkich zmysłów. Aby wykonać różne czynności, musimy prawidłowo odbierać wrażenia pochodzące z ciała i otoczenia, odpowiednio je klasyfikować, porządkować i łączyć ze sobą. Procesy odbierania, klasyfikowania, porządkowania i łączenia wrażeń zmysłowych, zachodzą poza naszą świadomością w układzie nerwowym, odczuwamy tylko ich efekty.

Kiedy zachodzi Integracja Sensoryczna?

Procesy integracji sensorycznej zachodzą zanim jeszcze przyjdziemy na świat. W łonie matki dziecko odbiera wrażenia słuchowe, wzrokowe, dotykowe(powierzchniowe), czucia głębokiego, ruchowe. W chwili porodu ilość odbieranych wrażeń zmysłowych gwałtownie wzrasta.

Czy procesy Integracji Sensorycznej zawsze zachodzą prawidłowo?

Proces i nauka odbierania, klasyfikowania, porządkowania i łączenia wrażeń zmysłowych, nie zawsze przebiega prawidłowo. Nieprawidłowości w zakresie integracji sensorycznej ujawniają się już w wieku niemowlęcym, widoczne są w wieku przedszkolnym, a ich nasilenie obserwujemy w wieku szkolnym, kiedy są już utrwalone dysfunkcje w pracy układu nerwowego.
Skutkiem słabej integracji zmysłów(integracji sensorycznej), dziecko może mieć różnego rodzaju kłopoty w codziennym funkcjonowaniem Dziecko z zaburzeniami integracji sensorycznej może zachowywać się dziwnie i niezrozumiale dla otoczenia. Jeżeli nieprawidłowo odbiera i przetwarza wrażenia dotykowe, może nie lubić kremowania twarzy, przytulania. Źle funkcjonujący układ przedsionkowy(ruchowy), uwidacznia się wtedy, kiedy dziecko boi huśtać, jest nadmiernie ruchliwe. Przy nieprawidłowym funkcjonowaniu czucia głębokiego(propriocepcji) dziecko może zeskakiwać z wysokości na kolana, uderzać w innych, wciskać się w ciasne przestrzenie. Problemy te często skutkują zaburzeniami zachowania. Dziecko postrzegane jest przez innych jako niegrzeczne. Nieprawidłowości w odbiorze i przetwarzaniu określonych wrażeń, powodują obniżenie funkcjonowania pozostałych zmysłów. Zaburzone odbieranie bodźców zmysłowych, powoduje zaburzenie planowania ruchu/praksji. Planowanie ruchu to zdolność niezbędna do opanowania takich czynności jak: ubieranie się, mycie, chodzenie, jedzenie, zapinanie guzików, suwaka, sznurowanie butów, jazda na rowerze, układanie puzzli, klocków, rysowanie, pisanie i czytanie.

Co należy zrobić, by pomóc dziecku?

Jeśli zaobserwujesz u swojego dziecka powtarzające się zachowania i aktywności, które są niepokojące, dziwią innych, zastanawiają, zgłoś się do terapeuty integracji sensorycznej

w celu dokonania diagnozy.

Opracowała: mgr Aneta Kuszneruk- logopeda, terapeuta Integracji Sensorycznej