Category Archives: Artykuły

Opóźniony rozwój mowy i niedokształcenie mowy pochodzenia korowego.

Opóźniony rozwój mowy i niedokształcenie mowy pochodzenia korowego.

Wczesna diagnoza, terapia dziecka w różnym wieku, konsekwencje u młodzieży i dorosłych.

  1. Diagnoza i terapia logopedyczna niedokształcenia mowy pochodzenia korowego. Diagnoza dzieci z zaburzeniami w rozwoju mowy i języka uwarunkowanymi mózgowo (korowo).
  2. Zaburzenia w rozwoju mowy i języka:
  • Zaburzenia w naturalnym i spontanicznym przyswajaniu mowy i języka wywołane anatomicznymi uszkodzeniami i/lub dysfunkcjami OUN,
  • Trudności w zakresie rozumienia i umiejętności wypowiadania,
  • Zmienność,
  • Rokowanie- często niepomyślne ( Emiluta- Rozya, 2013; Kurowska, 2015).

 

  1. Terminologia- nazewnictwo specyficznych zaburzeń językowych uwarunkowanych mózgowo:
  • Alalia (Sovak, 1971; Styczek ,1980; Grabias, 2001; Panasiuk, 2008),
  • Afazja rozwojowa ( Kordyl, 1968; Szumska, 1982; Herzyk, 1992),
  • Afazja dziecięca ( Kordyl, 1968; Szumska, 19820,
  • Niepełnosprawność ruchowa, w tym afazja (rozporządzenie MEN z dnia 17 listopada 2010r., z dnia 24 lipca 2015r.),
  • Dysfazja ( Pruszewicz, 19992; Zaleski, 2002),
  • Niedokształcenie mowy o typie afazji ( Kordyl, 1968; Parol, 1998),
  • Niedokształcenie mowy pochodzenia korowego ( Mierzejewska, Emiluta- Rozya, 1998),
  • Wrodzony niedorozwój ekspresji słownej oraz wrodzony niedorozwój ekspresji i recepcji słownej ( Dilling- Ostrowska, 1982),
  • Specyficzne zaburzenia rozwoju mowy i języka- Specific Developmental Disorders of Speech and Language [ICD- 10, Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych opracowana przez Międzynarodową Organizację Zdrowia WHO],
  • Zaburzenia ekspresji językowej i połączone recepcyjno- ekspresyjne zaburzenia językowe [ DSM- IV, Diagnostyczna i Statystyczna Klasyfikacja Zaburzeń Psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego],
  • Zaburzenia języka ( językowe)- LD [DSM- V],
  • Specyficzne zaburzenia rozwoju językowego- SLI [Leonard, 2006].

 

  1. Diagnoza logopedyczna:

Badania kliniczno- eksperymentalne:

AFA- SKALA [ Paluch, Drewniak- Wołosz, Mikosza, 2003],

Całościowe badanie logopedyczne  [ Emiluta- Rozya, 2013],

Standard postępowania logopedycznego [ Panasiuk, 2008].

Próby sprawdzające poziom opanowania mowy i języka, min. Umiejętność rozumienia struktur językowych o różnym poziomie złożoności, umiejętność budowania.

Próby sprawdzające podstawy opanowania języka:

  • Budowa i sprawność aparatu artykulacyjnego,
  • Funkcjonowanie: słuchu fonematycznego i kinestezji artykulacyjnej,
  • Pamięć słowna.

Badania specjalistyczne, min. Neurologiczne: kliniczne, EEG, neuroobrazowania (TC lub MRI), neuropsychologiczne.

 

  1. Charakterystyczne cechy rozwoju mowy i języka dzieci z niedokształceniem mowy pochodzenia korowego ( afazja rozwojowa).
  • Znaczne opóźnienie w rozwoju mowy,
  • Trudności w rozumieniu mowy i wypowiadaniu – o różnym stopniu nasilenia,
  • Słownik bierny znacznie większy niż słownik czynny,
  • Rozwinięte elementy prozodyczne mowy,
  • Nieprawidłowości we wszystkich podsystemach języka,
  • Trudności w nazywaniu i aktualizowaniu,
  • Zmienność realizacji,
  • Perseweracje, parafazje.

 

  1. Możliwe zaburzenia towarzyszące:
  • Zaburzenia neurologiczne: zaburzenia czucia w kończynach, padaczka,
  • Opóźniony rozwój ruchowy do 3 roku życia,
  • Niezręczność, niezgrabność ruchowa, brak koordynacji ruchowej, zaburzenia koordynacji wzrokowo- ruchowej i ujmowania stosunków przestrzennych, zaburzenia syntezy i analizy wzrokowej i słuchowej, obniżenie pamięci wzrokowej i słuchowej, nieprawidłowo ukształtowana lateralizacja,
  • Osłabienie koncentracji uwagi, chwiejność emocjonalna, zaburzenia emocjonalne.

 

  1. Funkcjonowanie intelektualne:
  • U dzieci z niedokształceniem mowy pochodzenia korowego (afazją rozwojową) można spotkać się tylko z wyizolowanymi zaburzeniami w rozwoju mowy. Są to dzieci w normie intelektualnej, o prawidłowym rozwoju procesów poznawczych [Kordyl,1981].
  • Niedokształcenie mowy pochodzenia korowego (afazja rozwojowa) jest jednym z następstw uszkodzenia mózgu, które może zaburzyć jednocześnie mechanizmy zawiadujące wieloma innymi czynnościami psychicznymi [Dilling- Ostrowska, 1982].
  • Wrodzone zaburzenia mowy mogą prowadzić wtórnie do opóźnienia rozwoju umysłowego dzieci o prawidłowym potencjale rozwojowym funkcji intelektualnych [H.Tarczyńska, 1982; R.I. Łałajewa 1999]. Największe opóźnienia i trudności uwidaczniają się wraz z wiekiem dziecka, na etapie opanowania umiejętności czytania, pisania, dokonywania operacji matematycznych.

 

  1. Najważniejsze założenia procesu usprawniania u dzieci z niedokształceniem mowy pochodzenia korowego ( afazja korowa):
  • Podążanie drogą językowego rozwoju dzieci bez zaburzeń mowy.
  • Rozumienie mowy musi wyprzedzać samą czynności mówienia.
  • Stopniowo, wraz z rozwojem umiejętności rozumienia i wypowiadania, coraz większą wagę przywiązujemy do prawidłowej artykulacji. Początkowo większe znaczenie ma rozbudzanie motywacji do werbalnego porozumiewania się, niż dokładność artykulacyjna.
  • Utrwalanie poszczególnych struktur językowych powinno odbywać się w określonych powtarzających się kontekstach.
  • W pracy z dziećmi o znacznie ograniczonych możliwościach werbalnego komunikowania się logopeda powinien przyjmować na siebie podwójną rolę: osoby organizującej określoną sytuację językową i dziecka realizującego adekwatną oczekiwaną odpowiedź ( metoda wykorzystywana w pracy z małymi dziećmi niesłyszącymi).
  • Stosunkowo wczesne wprowadzenie pisma.
  • Usprawnianie umiejętności językowego komunikowania się powinno przebiegać w formie zabawy- rozmowy.
  • Materiał językowy wprowadzamy, wykorzystując przedmioty: naturalne, codziennego użytku, zabawki, zdjęcia, własne rysunki, gry itp.

 

  1. Etapy procesu usprawniania:
  2. Rozwijanie umiejętności rozumienia i wypowiadania wyrazów jedno- dwusylabowych: rzeczowniki i przymiotniki są wywoływane w formie mianownika liczny pojedynczej, czasowniki w 3 osobie, lp.
  3. Rozwijanie umiejętności rozumienia i tworzenia prostych zdań.
  4. Rozwijanie umiejętności rozumienia i stosowania form gramatycznych.
  5. Rozwijanie umiejętności rozumienia i wypowiadania wyrażeń przyimkowych.
  6. Rozwijanie umiejętności rozumienia i tworzenia dłuższych wypowiedzi:
  • Opisu obrazka sytuacyjnego,
  • Opis historyjki obrazkowej,
  • Rozwijanie rozumienia relacji przyczynowo- skutkowych, czasowych wyrażonych poprzez związki leksykalne, gramatyczne i kształtowanie umiejętności ich prawidłowego używania.

 

Diagnoza różnicowa

 

Kryterium Zaburzony rozwój mowy:

Niedokształcenie mowy pochodzenia korowego.

Opóźniony rozwój mowy:

Proste opóźnienie rozwoju mowy/ opóźnienie rozwoju mowy

1 2 3
Przyczyny Zaburzenia nerologiczne, dysfunkcje mózgowe Brak uszkodzeń neurologicznych
Historia rozwoju dziecka Najczęściej obciążony wywiad Brak obciążeń w wywiadzie. W rodzinie dziecka może występować pewna tendencja do późniejszego opanowywania mowy
Rozumienie mowy i funkcjonowanie słuchu fonematycznego Zaburzenia rozumienia. Zaburzenia słuchu fonematycznego Rozumienie mowy na poziomie wieku

( środowisko)

Nie występują zaburzenia słuchu fonematycznego

Realizacja struktur językowych Niestałość  
Rozwój motoryczny Często- ogólna niezgrabność ruchowa, brak dobrej koordynacji ruchów i ich precyzji. Niekiedy opóźniony rozwój motoryczny.

 

Zazwyczaj dobry rozwój ruchowy, zdarza się brak dobrej koordynacji ruchów i ich precyzji niekiedy opóźniony rozwój motoryczny
Trwałość opanowanych umiejętności Zmienność, nietrwałość Trwałe
Tempo i dynamika ustępowania objawów Powolne tempo nabywania nowych umiejętności językowych Proste opóźnienie rozwoju mowy- wyrównywanie poziomu rozwoju mowy do poziomu rówieśników po 3 r.ż
Stopień opanowania mowy Rejestruje się trudności w rozumieniu i wypowiadaniu przez całe życie Opóźnienie rozwoju mowy- wyrównywanie trwa do 5-6 roku życia

( stymulacja rozwoju mowy). Wyraźna dynamika zmian w zakresie leksykalnym i gramatycznym.

 

 

Diagnoza różnicowa

 

Kryterium Zaburzony rozwój mowy:

Niedokształcenie mowy pochodzenia korowego.

Zaburzony rozwój mowy: niedokształcenie mowy uwarunkowane autyzmem

 

Umiejętność nawiązywania kontaktu wzrokowego, emocjonalnego i intelektualnego z otoczeniem Łatwość nawiązywania kontaktu emocjonalnego i intelektualnego z otoczeniem, aktywne dążenie do podtrzymania kontaktu w możliwy dla dziecka sposób Wycofywanie się , unikanie kontaktu wzrokowego, zachowania stereotypowe lub dziwaczne. Brak adekwatności emocjonalnej.
Pole uwagi Wspólne pole uwagi Odrębne pole uwagi
Adekwatność zachowania Zachowania niewerbalne dostosowane do sytuacji. Naśladowanie zabawy, kreatywność ( zabawa funkcjonalna i symboliczna) Zachowania ogólne nieadekwatne do sytuacji, odzwierciedlają stan wewnętrzny dziecka. Schematyczność, stereotypie w zabawie (brak umiejętności podjęcia zabawy)
Objawy językowe Raczej nie występują echolalie, brak stereotypowych wypowiedzi, nie występuje metaforyczny język. Możliwy dialog. Echolalie bezpośrednie, odroczone. Stereotypowe wypowiedzi. Nie powstaje dialog.

 

Akty prawne: Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej:

– O systemie oświaty z dnia 20 lutego 2015r.,

– w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju mowy z dnia 11 października 2013r.,

– w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym z dnia 24 lipca 2015r.,

– w sprawie szczególnych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych z dnia 10  czerwca 2015r.

 

Na podstawie materiałów z VI Ogólnopolskiej Konferencji Logopedycznej w Warszawie z dnia 08.04.2017r. / wykład dr n. hum Marleny Kurowskiej/.

Opracowała mgr Małgorzata Świderska- Poniatowska

Filia PPPP  w Międzyrzecu Podlaskim

Dziecko z centralnymi zaburzeniami przetwarzania słuchowego

Zaburzenia przetwarzania słuchowego (auditory processing disorder – APD), znane również jako centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego (central auditory processing disorder – CADO), jest to problem, który wpływa na słuch około 5% dzieci w wieku szkolnym.

Szacuje się, że co najmniej połowa dzieci z rozpoznanymi trudnościami w uczeniu się, dysleksją, zespołem zaburzeń uwagi i zachowania, ma również problemy
z przetwarzaniem słuchowym typu centralnego. Dzieci z tą chorobą nie są w stanie przetwarzać tego, co słyszą w ten sam sposób jak ich rówieśnicy. Występują u nich problemy ze słyszeniem części dźwięków, mimo prawidłowego słuchu fizycznego, spowodowane przez uszkodzenie centralnej – nerwowej – części układu słuchowego. Zaburzenie występuje jedynie na poziomie przetwarzania bodźców słuchowych, bowiem mózg dziecka nie potrafi rozpoznawać i interpretować dźwięków, zwłaszcza mowy.

Kłopoty z rozumieniem mowy

Dzieci z APD mogą słyszeć normalnie i rozpoznawać pojedyncze dźwięki
w bardzo cichym otoczeniu. Problem pojawia się zazwyczaj wtedy, gdy różnice pomiędzy dźwiękami w słowach, nawet wypowiadanych głośno i wyraźnie, są niewielkie. Często zdarza się to w pomieszczeniach, miejscach, w których panuje hałas, na przykład na placu zabaw, podczas imprez sportowych, w szkolnej stołówce. Gdy mowa nie jest kierowana bezpośrednio do nich, mogą jej nie rozumieć. Podobnie z pytaniami i poleceniami – często nieprawidłowo reagują na nie, zwłaszcza, gdy są długie i skomplikowane. Objawy centralnych zaburzeń słuchu mogą wahać się od łagodnych do ciężkich, przybierając różne formy.
Jeśli podejrzewasz, że twoje dziecko ma problemy z przetwarzaniem słuchowym zadaj sobie następujące pytania:

  • Czy dziecko łatwo się rozprasza i wyraźnie przeszkadzają mu głośne lub nagłe hałasy?
  • Czy wykazuje nadwrażliwość na dźwięki, a hałaśliwe otoczenie denerwuje je?
  • Czy jego zachowanie i reakcje znacząco poprawiają się w cichszym otoczeniu?
  • Czy twoje dziecko ma trudności w wypełnianiu poleceń, nawet bardzo prostych i wielokrotnie powtarzanych?
  • Czy ma trudności w czytaniu, ortografii, nauce języka obcego?
  • Czy ustnie podawane zadania matematyczne są trudne dla dziecka?
  • Czy obserwujesz, że twoje dziecko jest słabo zorganizowane i zapominalskie?
  • Czy w rozmowie ma ono problemy z podążaniem za myślą drugiej osoby?

Inne częste objawy, to przede wszystkim:

  • opóźniony rozwój mowy,
  • zaburzenia intonacji i głosu, które mogą przybrać formę mowy wolnej i cichej, bądź bardzo szybkiej i głośnej,
  • zmęczenie po przebywaniu w hałaśliwym miejscu,
  • częste, silne bóle głowy,
  • zaburzona umiejętność skupienia i koncentracja uwagi,
  • nadmierne zwracanie uwagi na nieistotne, rozpraszające bodźce słuchowe,
  • trudności z zapamiętaniem i powtarzaniem usłyszanej informacji, sekwencji dźwięków, trudności z uczeniem się na pamięć i zapamiętywaniem (na przykład imion, dni tygodnia),
  • pismo o charakterze dysgraficznym,
  • trudności w czytaniu, polegające na niewłaściwym łączeniu głosek w sylaby,
    a potem w wyrazy oraz myleniem podobnie brzmiących głosek jak p/b, w/f,
  • błędy ortograficzne w piśmie, ale zazwyczaj typu słuchowego,
  • skupianie uwagi na głosie mówiącego, a nie na słyszanych treściach,
  • trudności z dobrym słyszeniem w szumie,
  • brak płynności w wypowiedzi.

Zaburzenia przetwarzania słuchowego bywają często mylnie rozpoznawane, ponieważ wiele wymienionych zachowań towarzyszy również innym problemom, takim jak trudności w uczeniu się, nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD),
a nawet depresji. Wstępną diagnozę może postawić specjalista z Poradni  Psychologiczno – Pedagogicznej, jednak  właściwe rozpoznanie należy do audiologa bądź otolaryngologa.

Przyczyny

Często przyczyna choroby dziecka nie jest znana, ale do czynników ryzyka, które mogą mieć wpływ na wystąpienie Centralnego Zaburzenia Przetwarzania Słuchowego należą:

  • wcześniactwo,
  • niedotlenienie w czasie porodu,
  • uraz głowy,
  • zatrucie ołowiem,
  • częste i przewlekłe infekcje, zapalenia ucha środkowego,
  • genetyczne dyspozycje – dysleksja

Czynnikiem ryzyka może być również zbyt długi czas spędzany przed telewizorem
i komputerem.

Bardzo ważna jest wczesna, właściwa diagnoza, które ukierunkuje pracę terapeutyczną z dzieckiem. Pozwala to uniknąć opóźnień w rozwoju mowy
i problemów w nauce szkolnej.  Jednak większość z testów przeprowadzonych w celu sprawdzenia centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego wymaga odpowiedniego wieku, czyli ukończonych 6 lub 7 lat, dlatego wiele dzieci nie jest diagnozowanych wcześniej i dość późno rozpoczyna odpowiednią terapię.

Należy pamiętać, że układ słuchowy dziecka rozwija się do 15 roku życia, toteż większość dzieci z rozpoznaniem APD można jeszcze rozwinąć lepsze umiejętności
w okresie, gdy ich układu słuchowy wciąż dojrzewa. Właściwa terapia mowy i języka oraz urządzenia wspomagające słyszenie mogą pomóc dzieciom w rozumieniu dźwięków i rozwijaniu dobrych umiejętności komunikacyjnych. W obecnych czasach w Polsce możliwości oddziaływań terapeutycznych są znaczne, powstaje coraz więcej ośrodków prowadzących terapię zaburzeń przetwarzania słuchowego. Stosuje się standardowe metody pracy terapeutycznej oraz nowoczesne metody rehabilitacji – treningi słuchowe.

Wskazówki dla rodziców dziecka z centralnymi zaburzeniami przetwarzania słuchowego:

  • w miarę możliwości, w domu i w szkole, redukuj wszelkie szumy i hałasy,
  • poproś dziecko, by patrzyło  na ciebie, gdy mówisz,
  • zwracaj się do niego za pomocą prostych, wyrazistych zdań,
  • mów w nieco wolniejszym tempie i spokojnie,
  • za każdym razem proś dziecko, aby powtórzyło na głos twoje polecenia,
  • zapisuje zalecenia, rzeczy do wykonania w późniejszym czasie. – twojemu dziecku pomaga dobra organizacja, planowanie, dlatego warto zadbać
    o spokojny, zorganizowany styl życia,
  • zapewnij dziecku spokojne miejsce, w którym w ciszy może odrabiać lekcje
    i uczyć się,
  • dbaj o odpowiednią ilość snu,
  • ucz pozytywnego, realistycznego podejścia do własnych ograniczeń oraz buduj w dziecku poczucie własnej wartości – to bardzo ważne dla prawidłowego rozwoju osobowości twojej pociechy.

Opracowano na podstawie wykładów ze szkoleń na temat zaburzeń przetwarzania słuchowego dzieci,
mgr Agnieszka Chmielewska – logopeda

Warsztaty z masażu Shantala

Dnia 02.06.2016 roku w żłobku w Międzyrzecu Podlaskim przeprowadzone zostały warsztaty z masażu Shantala przeznaczone dla dzieci w wieku przedszkolnym, szkolnym i osób starszych. W spotkaniu uczestniczyli pracownicy żłobka, rodzice dzieci uczęszczających do żłobka i przedszkola nr2 oraz pracownicy szpitala w Międzyrzecu Podlaskim.

Zajęcia prowadziła Małgorzata Świderska- Poniatowska

Instruktor masażu Shantala